[๓๓๑] อิทานิ "ธมฺมสนฺโทสวาทนฺ"ติ เอตฺถ อติสงฺเขเปน วุตฺตํ สมถวิปสฺสนายุตฺตสฺส ภิกฺขุโน อุปกฺกิเลสํ ปากฏํ กโรนฺโต ตทญฺเญนปิ อุปกฺกิเลเสน สทฺธึ หสฺสํ ชปฺปนฺติ อิมํ คาถมาห. "หาสนฺ"ติปิ ปาโฐ. วิปสฺสเกน หิ ภิกฺขุนา หสนียสฺมึ วตฺถุสฺมึ สิตมตฺตเมว กาตพฺพํ, นิรตฺถกกถาชปฺโป น ภาสิตพฺโพ, ญาติพฺยสนาทีสุ ปริเทโว น กาตพฺโพ, ขาณุกณฺฏกาทิมฺหิ มโนปโทโส น อุปฺปาเทตพฺโพ. มายากตนฺติ วุตฺตา มายา ติวิธํ กุหนํ ปจฺจเยสุ คิทฺธิ ๔- ชาติอาทีหิ มาโน ปจฺจนีกสาตตาสงฺขาโต สารมฺโภ

@๓ ฉ.ม.,อิ. เนวาจเร ๔ ก. ตุฏฺฐิ ผรุสวจนลกฺขณํ กกฺกสํ, ราคาทโย กสาวา, อธิมตฺตตณฺหาลกฺขณา ๑- มุจฺฉาติ อิเม จ โทสา สุขกาเมน องฺคารกาสุ วิย, สุจิกาเมน คูถฏฺฐานํ วิย, ชีวิตุกาเมน อาสิวิสาทโย วิย จ ปหาตพฺพา. หิตฺวา จ อาโรคฺยมทาทิวิคมา วีตมเทน จิตฺตวิกฺเขปาภาวา ฐิตตฺเตน จริตพฺพํ. เอวํ ปฏิปนฺโน หิ สพฺพุปกฺกิเลสปริสุทฺธาย ภาวนาย นจิรสฺเสว อรหตฺตํ ปาปุณาติ. เตนาห ภควา "หสฺสํ จ ชปฺปํ ฯเปฯ ฐิตตฺโต"ติ.

[๓๓๒] อิทานิ ยฺวายํ "หสฺสํ ชปฺปนฺ"ติอาทินา นเยน อุปกฺกิเลโส วุตฺโต, เตน สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยสฺมา สาหโส โหติ อวีมํสการี, รตฺโต ราควเสน ทุฏฺโฐ โทสวเสน คจฺฉติ, ปมตฺโต จ โหติ กุสลานํ ธมฺมานํ ภาวนาย อสาตจฺจการี, ตถารูปสฺส จ "สุเณยฺย สกฺกจฺจ สุภาสิตานี"ติอาทินา นเยน วุตฺโต โอวาโท นิรตฺถโก, ตสฺมา อิมสฺส สงฺกิเลสสฺส ปุคฺคลาธิฏฺฐานาย เทสนาย สุตาทิวุฑฺฒิปฏิปกฺขภาวํ ทสฺเสนฺโต "วิญฺญาตสารานี"ติ อิมํ คาถมาห. ตสฺสตฺโถ:- ยานิ เหตานิ สมถวิปสฺสนาปฏิสํยุตฺตานิ สุภาสิตานิ, เตสํ วิชานนโต ๒- สาโร. ยทิ วิญฺญาตานิ สาธุ, อถ สทฺทมตฺตเมว คหิตํ, น กิญฺจิ กตํ โหติ, เยน เอตานิ สุตมเยน ญาเณน วิญฺญายนฺติ, ตํ สุตํ, เอตญฺจ สุตมยญาณํ วิญฺญาตสมาธิสารํ, เตสุ วิญฺญาเตสุ ธมฺเมสุ โย สมาธิ จิตฺตสฺสาวิกฺเขโป ตถตฺตาย ปฏิปตฺติ, อยมสฺส สาโร. น หิ วิชานนมตฺเตเนว โกจิ อตฺโถ สิชฺฌติ. โย ปนายํ นโร ราคาทิวเสน วตฺตนโต สาหโส, กุสลานํ ธมฺมานํ ภาวนาย อสาตจฺจการิตาย ปมตฺโต, โส สทฺทมตฺตคฺคาหีเยว โหติ, เตน ตสฺส อตฺถวิชานนาภาวโต สา สุภาสิตวิชานนปญฺญา จ, ตถตฺตาย ปฏิปตฺติยา อภาวโต สุตญฺจ น วฑฺฒตีติ.