[๓๖๓] อถ ภควา ยสฺมา อาสวกฺขยมปฺปตฺวา โลเก สมฺมา ปริพฺพชนฺโต นาม นตฺถิ, ตสฺมา ตสฺมึ ราคจริตาทิวเสน ปริคฺคหิเต ภพฺพปุคฺคลสมูเห ตํตํ เตสํ เตสํ สมานโทสานํ เทวตาคณานํ อาจิณฺณโทสปฺปหานตฺถํ "ยสฺส มงฺคลา"ติ อารภิตฺวา อรหตฺตนิกูเฏเนว ขีณาสวปฏิปทํ ปกาเสนฺโต ปณฺณรส คาถาโย อภาสิ.

@ ๓ ฉ.ม.,อิ. จูฬพฺยูหํ, มหาพฺยูหํ

ตตฺถ ปฐมคาถาย ตาว มงฺคลาติ มงฺคลสุตฺเต วุตฺตานํ ทิฏฺฐมงฺคลาทีนเมตํ อธิวจนํ. สมูหตาติ สุฏฺฐุ อูหตา ปญฺญาสตฺเถน สมุจฺฉินฺนา. อุปฺปาตาติ "อุกฺกาปาตทิสาฑาหาทโย เอวํ วิปากา โหนฺตี"ติ เอวํ ปวตฺตา อุปฺปาตาภินิเวสา. สุปินาติ "ปุพฺพณฺหสมเย สุปินํ ทิสฺวา อิทํ นาม โหติ, มชฺฌนฺติกาทีสุ อิทํ, วามปสฺเสน สยตา ทิฏฺเฐ อิทํ นาม โหติ, ทกฺขิณปสฺสาทีหิ อิทํ, สุปินนฺเต จนฺทํ ทิสฺวา อิทํ นาม โหติ, สูริยาทโย ทิสฺวา อิทนฺ"ติ เอวํ ปวตฺตา สุปินาภินิเวสา, ลกฺขณาติ ทณฺฑลกฺขณวตฺถลกฺขณาทิปาฐํ ปฐิตฺวา "อิมินา อิทํ นาม โหตี"ติ เอวํ ปวตฺตา ลกฺขณาภินิเวสา. เต สพฺเพปิ พฺรหฺมชาเล วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพา. โส มงฺคลโทสวิปฺปหีโนติ อฏฺฐตฺตึส มหามงฺคลานิ ฐเปตฺวา อวเสสา มงฺคลโทสา นาม. ยสฺส ปน เต ๑- มงฺคลาทโย สมูหตา โส มงฺคลโทสวิปฺปหีโน โหติ. อถ วา มงฺคลานญฺจ อุปฺปาตาทิโทสานญฺจ ปหีนตฺตา มงฺคลโทสวิปฺปหีโน โหติ, น มงฺคลาทีหิ สุทฺธึ ปจฺเจติ อริยมคฺคสฺส ๒- อธิคตตฺตา ตสฺมา สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย, โส ขีณาสโว สมฺมา โลเก ปริพฺพเชยฺย อนุปลิตฺโต โลเกนาติ.