@๕ ฉ.ม.,อิ. วาเรสฺสามีติ ๖ ก. สนฺติกภาวํ เอกํโส. อิทํ วุตฺตํ โหติ:- อยํ อปฺปานกชฺฌานาทิสหสฺสภาโค ๑- ตว มรณสฺส ปจฺจโย, ยํ ตปสา กโรสิ, ๒- ตโต ปน เต เอโก เอว ภาโค ชีวิตํ, เอวํ สนฺติเก มรณํ ตวาติ. เอวํ มรณสฺส สนฺติกภาวํ สาเวตฺวา อถ นํ ชีวิเต สมุสฺสาเหนฺโต อาห "ชีว โภ ๓- ชีวิตํ เสยฺโย"ติ. กถํ เสยฺโยติ เจ? ชีวํ ปุญฺญานิ กาหสีติ.

[๔๓๑] อถตฺตนา สมฺมตานิ ปุญฺญานิ ทสฺเสนฺโต อาห "จรโต จ เต พฺรหฺมจริยนฺ"ติ. ตตฺถ พฺรหฺมจริยนฺติ กาเลน กาลํ เมถุนวิรตึ สนฺธายาห, ยํ ตาปสา กโรนฺติ. ชูหโตติ ชุหนฺตสฺส. เสสเมตถ ปากฏเมว.

[๔๓๒] ทุคฺโค มคฺโคติ อิมํ ปน อฑฺฒคาถํ ปธานวิจฺฉนฺทํ ชเนนฺโต อาห. ตตฺถ อปฺปานกชฺฌานาทิวหตฺตา ๔- ทุกฺเขน คนฺตพฺโพติ ทุคฺโค, ทุกฺขิตกายจิตฺเตน กตฺตพฺพตฺตา ทุกฺกโร, สนฺติกมรเณน ตาทิเสนาปิ ปาปุณิตุํ อสกฺกุเณยฺยโต ทุรภิสมฺภโวติ เอวมตฺโถ เวทิตพฺโพ. อิโต ปรํ อิมา คาถา ภณํ มาโร, อฏฺฐา พุทฺธสฺส สนฺติเกติ อยํ อุปฑฺฒคาถา สงฺคีติกาเรหิ วุตฺตา. สกลคาถาปีติ เอเก. ภควตา เอว ปน ปรํ วิย อตฺตานํ นิทฺทิสนฺเตน สพฺพเมตฺถ เอวํชาติกํ วุตฺตนฺติ อยมมฺหากํ ขนฺติ. ตตฺถ อฏฺฐาติ อฏฺฐาสิ. เสสมุตฺตานเมว.

[๔๓๓] ฉฏฺฐคาถาย เยนตฺเถนาติ เอตฺถ ปเรสํ อนฺตรายกรเณน อตฺตโน อตฺเถน ตฺวํ ปาปิม อาคโตสีติ อยมธิปฺปาโย. เสสมุตฺตานเมว.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๔,๑๐๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ปธานสูตร”