@๑๔ ฉ.ม. การณสุทฺธึ ๑๕ สี. วตฺตุ โทสาภาวญฺจ, ฉ.ม. วุตฺตโทสาภาวญฺจ

กตเมหิ จตูหีติ กเถตุกมฺยตาปุจฺฉา. อิธาติ อิมสฺมึ สาสเน. ภิกฺขเวติ เยสํ กเถตุกาโม, ตทาลปนํ. ภิกฺขูติ วุตฺตปฺปการวาจาภาสนกปุคฺคลนิทสฺสนํ. สุภาสิตํเยว ภาสตีติ ปุคฺคลาธิฏฺฐานาย เทสนาย จตูสุ วาจงฺเคสุ อญฺญตรงฺค- นิทฺเทสวจนํ. โน ทุพฺภาสิตนฺติ ตสฺเสว วาจงฺคสฺส ปฏิกฺเขปภาสนนิวารณํ. ๑- เตน "มุสาวาทาทโยปิ กทาจิ วตฺตพฺพา"ติ ทิฏฺฐึ นิเสเธติ. "โน ทุพฺภาสิตนฺ"ติ อิมินา วา มิจฺฉาวาจปฺปหานํ ทีเปติ, "สุภาสิตนฺ"ติ อิมินา ปหีนมิจฺฉาวาเจน สตา ภาสิตพฺพวจนลกฺขณํ. ตถา ปาปสฺส อกรณํ, กุสลสฺส อุปสมฺปทํ. องฺคปริทีปนตฺถํ ปน อภาสิตพฺพํ ปุพฺเพ อวตฺวา ภาสิตพฺพเมวาห. เอส นโย ธมฺมํเยวาติอาทีสุปิ.

เอตฺถ จ "สุภาสิตํเยว ภาสติ โน ทุพฺภาสิตนฺ"ติ อิมินา ปิสุณโทสรหิตํ สมคฺคกรณวจนํ วุตฺตํ, "ธมฺมํเยว ภาสติ โน อธมฺมนฺ"ติ อิมินา สมฺผปฺปลาป- โทสรหิตํ ๒- ธมฺมโต อนเปตํ มนฺตาวจนํ วุตฺตํ, อิตเรหิ ทฺวีหิ ผรุสาลิกรหิตานิ ปิยสจฺจวจนานิ วุตฺตานิ. อิเมหิ โขติอาทินา ปน ตานิ องฺคานิ ปจฺจกฺขโต ทสฺเสนฺโต ตํ วาจํ นิคเมติ. วิเสสโต เจตฺถ "อิเมหิ โข ภิกฺขเว จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตา วาจา สุภาสิตา โหตี"ติ ภณนฺโต ยทญฺเญ ปฏิญฺญาทีหิ อวยเวหิ นามาทิปเทหิ ลิงฺควจนวิภตฺติกาลการกาทิสมฺปตฺตีหิ จ สมนฺนาคตํ วาจํ "สุภาสิตนฺ"ติ ปญฺญเปนฺติ, ๓- ตํ ธมฺมโต ปฏิเสเธติ. อวยวาทิสมฺปนฺนาปิ หิ เปสุญฺญาทิสมนฺนาคตา วาจา ทุพฺภาสิตาว โหติ อตฺตโน ปเรสญฺจ อนตฺถาวหตฺตา. อิเมหิ ปน จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตา สเจปิ มิลกฺขภาสปริยาปนฺนา ๔- ฆฏเจฏิกาคีติก- ปริยาปนฺนา ๕- วา โหติ, ตถาปิ สุภาสิตา เอว โลกิยโลกุตฺตรหิตสุขาวหตฺตา. สีหลทีเป มคฺคปสฺเส สสฺสํ รกฺขนฺติยา สีหลเจฏิกาย สีหลเกเนว