ตตฺถ ราชคเหติ เอวํนามเก นคเร. ตญฺหิ มนฺธาตุมหาโควินฺทาทีหิ ปริคฺคหิตตฺตา "ราชคหนฺ"ติ วุจฺจติ. อญฺเญเปตฺถ ปกาเร วณฺณยนฺติ, กินฺเตหิ, นามเมตํ ตสฺส นครสฺส. ตํ ปเนตํ พุทฺธกาเล จ จกฺกวตฺติกาเล จ นครํ โหติ, เสสกาเล สุญฺญํ โหติ ยกฺขปริคฺคหิตํ, เตสํ วสนวนํ ๒- หุตฺวา ติฏฺฐติ. เอวํ โคจรคามํ ทสฺเสตฺวา นิวาสฏฺฐานมาห "คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต"ติ. โส จ คิชฺฌา ตสฺส กูเฏสุ วสึสุ, คิชฺฌสทิสานิ วาสฺส กูฏานิ, ตสฺมา "คิชฺฌกูโฏ"ติ วุจฺจตีติ เวทิตพฺโพ.

อถ โข ฯเปฯ อโวจาติ เอตฺถ มาโฆติ ตสฺส พฺราหฺมณสฺส นามํ, มาณโวติ อนฺเตวาสิวาสํ อนตีตภาเวน ๓- วุจฺจติ, ชาติยา ปน มหลฺลโก. "ปุพฺพาจิณฺณวเสนา"ติ เอเก ปิงฺคิโย มาณโว วิย. โส หิ วีสวสฺสสติโกปิ ปุพฺพาจิณฺณวเสน "ปิงฺคิโย มาณโว "เตฺวว สงฺขํ อคมาสิ, เสสํ วุตฺตนยเมว.

อหํ หิ โภ โคตม ฯเปฯ ปสวามีติ เอตฺถ ทายโก ทานปตีติ ทายโก เจว ทานปติ จ. โย หิ อญฺญสฺส สนฺตกํ เตนาณตฺโต เทติ, โสปิ ทายโก โหติ, ตสฺมึ ปน ทาเน อิสฺสริยาภาวโต น ทานปติ. อยํ ปน อตฺตโน สนฺตกํเยว เทติ. เตนาห "อหํ หิ โภ โคตม ทายโก ทานปตี"ติ อยเมว หิ เอตฺถ อตฺโถ, อญฺญตฺร ปน อนฺตรนฺตรา มจฺเฉเรน อภิภุยฺยมาโน ทายโก อนภิภูโต ทานปตีติอาทินาปิ นเยน วตฺตุํ วฏฺฏติ. วทญฺญูติ ยาจกานํ วจนํ ชานามิ วุตฺตมตฺเตเยว "อยมิทมรหติ, อยมิทนฺ"ติ ปุริสวิเสสาวธารเณน พหูปการภาวคฺคหเณน วา. ยาจโยโคติ ยาจิตุํ ยุตฺโต.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๔,๑๔๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. มาฆสูตร”