@๓ ฉ.ม.,อิ. นิยฺยาเตสุํ ๔ ฉ.ม. อญฺญตฺถ โส สุทฺธาวาสพฺรหฺมา สมาปตฺติโต วุฏฺฐาย "อิมาหํ วิเสสํ กสฺสานุภาเวน ปตฺโต"ติ อาวชฺเชนฺโต กสฺสปสฺส ภควโต สาสเน สมณธมฺมกิริยํ เต จ สหาเย อนุสฺสริตฺวา "เตสุ เอโก ปรินิพฺพุโต, เอโก อิทานิ กตฺถา"ติ อาวชฺชนฺโต "เทวโลกา จวิตฺวา ชมฺพุทีเป อุปฺปนฺโน พุทฺธุปฺปาทมฺปิ จ น ชานาตี"ติ ญตฺวา "หนฺท นํ พุทฺธุปเสวนาย นิโยเชมี"ติ วีสติ ปเญฺห อภิสงฺขริตฺวา รตฺติภาเค ตสฺส อสฺสมํ อาคมฺม อากาเส ฐตฺวา "สภิย สภิยา"ติ ปกฺโกสิ, โส นิทฺทายมาโน ติกฺขตฺตุํ ตํ สทฺทํ สุตฺวา นิกฺขมฺม โอภาสํ ทิสฺวา ปญฺชลิโก อฏฺฐาสิ. ตโต ตํ พฺรหฺมา อาห "อหํ สภิย ตวตฺถาย วีสติ ปเญฺห อาหรึ, เต ตฺวํ อุคฺคณฺห. โย จ เต สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิเม ปเญฺห ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ, ตสฺส สนฺติเก พฺรหฺมจริยํ จเรยฺยาสี"ติ. อิมํ เทวปุตฺตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ "ปุราณสาโลหิตาย เทวตาย ปญฺหา อุทฺทิฏฺฐา โหนฺตี"ติ อุทฺทิฏฺฐาติ อุทฺเทสมตฺเตเนว วุตฺตา, น วิภงฺเคน.
เอวํ วุตฺเต จ เน สภิโย เอกวจเนเนว ปทปฏิปาฏิยา อุคฺคเหสิ. อถ โข พฺรหฺมา ชานนฺโตปิ ตสฺส พุทฺธุปฺปาทํ นาจิกฺขิ. "อตฺถํ คเวสมาโน ปริพฺพาชโก สยเมว สตฺถารํ ญสฺสติ, อิโต พหิทฺธา จ สมณพฺราหฺมณานํ ตุจฺฉภาวนฺ"ติ อิมินา ปนาธิปฺปาเยน เอวมาห "โย เต สภิย ฯเปฯ จเรยฺยาสี"ติ. เถรคาถาสุ ปน จตุกฺกนิปาเต ๑- สภิยตฺเถราปทานํ วณฺเณนฺตา ภณนฺติ "สา จสฺส มาตา อตฺตโน วิปฺปฏิปตฺตึ จินฺเตตฺวา ตํ ชิคุจฺฉมานา ฌานํ อุปฺปาเทตฺวา พฺรหฺมโลเก อุปฺปนฺนา, ตาย พฺรหฺมเทวตาย เต ปญฺหา อุทฺทิฏฺฐา"ติ.
เย เตติ อิทานิ วตฺตพฺพานํ อุทฺเทสปจฺจุทฺเทโส. สมณพฺราหฺมณาติ ปพฺพชฺชูปคเมน โลกสมฺมุติยา จ สมณา เจว พฺราหฺมณา จ. สงฺฆิโน