[๗๐๔] อฏฺฐารสายํ สุตฺวาน โฆสนฺติ โส นาลโก เอวํ ปริวสนฺโต อนุปุพฺเพน ภควตา สมฺโพธึ ปตฺวา พาราณสิยํ ธมฺมจกฺเก ปวตฺติเต ตํ "ภควตา ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ, สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา อุปฺปนฺโน"ติอาทินา นเยน ชินวรจกฺกวตฺตเน ปวตฺตโฆสํ อตฺตโน อตฺถกามาหิ เทวตานิ อาคนฺตฺวา อาโรจิตํ สุตฺวา. คนฺตฺวาน ทิสฺวา อิสินิสภนฺติ สตฺตาหํ โมเนยฺยโกลาหเล กยิรมาเน สตฺตเม ทิวเส อิสิปตนํ คนฺตฺวา "นาลโก อาคมิสฺสติ, ตสฺส ธมฺมํ เทเสสฺสามี"ติ อิมินา จ อภิสนฺธินา วรพุทฺธาสเน นิสินฺนํ ทิสฺวา นิสภสทิสํ อิสินิสภํ ภควนฺตํ. ปสนฺโนติ สห ทสฺสเนเนว ปสนฺนจิตฺโต หุตฺวา. โมเนยฺยเสฏฺฐนฺติ ญาณุตฺตมํ, มคฺคญาณนฺติ วุตฺตํ โหติ. สมาคเต อสิตาวฺหยสฺส สาสเนติ อสิตสฺส อิสิโน โอวาทกาเล อนุปฺปตฺเต. เตน หิ "ยทา วิจรติ ธมฺมมคฺคํ, ตทา คนฺตฺวา สมยํ ปริปุจฺฉมาโน ๑- จรสฺสุ ตสฺมึ ภควติ พฺรหฺมจริยนฺ"ติ อนุสิฏฺโฐ, อยญฺจ โส กาโล. เตน วุตฺตํ "สมาคเต อสิตาวฺหยสฺส สาสเน"ติ. เสสเมตฺถ ปากฏเมว.

อยํ ตาว วตฺถุคาถาวณฺณนา

[๗๐๕] ปุจฺฉาคาถาทฺวเย อญฺญาตเมตนฺติ วิทิตํ มยา เอตํ. ยถาตถนฺติ อวิปรีตํ. โก อธิปฺปาโย? ยํ อสิโต "สมฺโพธิมคฺคํ ๒- ผุสิสฺสตายํ กุมาโร"ติ ญตฺวา "พุทฺโธติ โฆสํ ยท ปรโต สุโณสิ, สมฺโพธิปฺปตฺโต วิวรติ ธมฺมมคฺคนฺ"ติ มํ อวจ, ตเมตํ มยา อสิตสฺส วจนํ อชฺช ภควนฺตํ สกฺขึ ทิสวา "ยถาตถเมตนฺ"ติ ๓- อญฺญาตนฺติ. ตํ ตนฺติ ตสฺมา ตํ. สพฺพธมฺมาน ปารคุนฺติ เหมวตสุตฺเต วุตฺตนเยน ฉหิ อากาเรหิ สพฺพธมฺมานํ ปารคตํ.