[๗๒๐] อุจฺจาวจาติ อิมิสฺสา คาถาย สมฺพนฺโธ:- เอวํ ภิกฺขาจารวตฺตสมฺปนฺโน หุตฺวาปิ ตาวตเกเนว ตุฏฺฐึ อนาปชฺชิตฺวา ปฏิปทํ อาราเธยฺย. ปฏิปตฺติสารํ หิ สาสนํ. สา จายํ อุจฺจาวจา ฯเปฯ มุตนฺติ. ตสฺสตฺโถ:- ยา จายํ มคฺคปฏิปทา อุตฺตมนิหีนเภทโต อุจฺจาวจา พุทฺธสมเณน ปกาสิตา. สุขาปฏิปทา หิ ขิปฺปาภิญฺญา อุจฺจา. ทุกฺขาปฏิปทา ทนฺธาภิญฺญา อวจา. อิตรา เทฺว เอเกนงฺเคน อุจฺจา, เอเกน อวจา. ปฐมา เอว วา อุจฺจา, อิตรา ติสฺโสปิ อวจา. ตาย เจตาย อุจฺจาย อวจาย ปฏิปทาย วา น ปารํ ทิคุณํ ยนฺติ. "ทุคุณนฺ"ติ วา ปาโฐ, เอกมคฺเคน ทฺวิกฺขตฺตุํ นิพฺพานํ น ยนฺตีติ อตฺโถ. กสฺมา? เยน มคฺเคน เย กิเลสา ปหีนา, เตสํ ปุน อปฺปหาตพฺพโต. เอเตน ปริหานธมฺมาภาวํ ๑- ทีเปติ. นยิทํ เอกคุณํ มุตนฺติ ตญฺจ อิทํ ปารํ เอกกฺขตฺตุํเยว ผุสนารหมฺปิ น โหติ. กสฺมา? เอเกน มคฺเคน สพฺพกิเลสปฺปหานาภาวโต. เอเตน เอกมคฺเคเนว อรหตฺตาภาวํ ทีเปติ.
[๗๒๑] อิทานิ ปฏิปทานิสํสํ ทสฺเสนฺโต "ยสฺส จ วิสตา"ติ คาถมาห. ตสฺสตฺโถ:- ยสฺส จ เอวํ ปฏิปนฺนสฺส ภิกฺขุโน ตาย ปฏิปทาย ปหีนตฺตา อฏฺฐสตตณฺหาวิจริตภาเวน วิสตตฺตา วิสตา ตณฺหา นตฺถิ, ตสฺส กิเลสโสตจฺเฉเทน ฉินฺนโสตสฺส กุสลากุสลาปฺปหาเนน กิจฺจากิจฺจปฺปหีนสฺส ราคโช วา โทสโช วา อปฺปมตฺตโกปิ ปริฬาโห น วิชฺชตีติ.
[๗๒๒] อิทานิ ยสฺมา อิมา คาถาโย สุตฺวา นาลกตฺเถรสฺส จิตฺตํ อุทปาทิ "ยทิ เอตฺตกํ โมเนยฺยํ สุกรํ น ทุกฺกรํ, สกฺกา อปฺปกสิเรน ปูเรตุนฺ"ติ, ตสฺมาสฺส ภควา "ทุกฺกรเมว โมเนยฺยนฺ"ติ ทสฺเสนฺโต ปุน "โมเนยฺยนฺเต อุปญฺญิสฺสนฺ"ติอาทิมาห. ตตฺถ อุปญฺญิสฺสนฺติ อุปญฺญาเปยฺยํ, ๑- กถยิสฺสนฺติ วุตฺตํ โหติ. ขุรธารา อุปมา อสฺสาติ ขุรธารูปโม. ภเวติ ภเวยฺย. โก อธิปฺปาโย? โมเนยฺยปฏิปนฺโน ภิกฺขุ ขุรธารํ อุปมํ กตฺวา ปจฺจเยสุ วตฺเตยฺย. ยถา มธุพินฺทุํ ๒- ขุรธารํ ลิหนฺโต เฉทโต ชิวฺหํ รกฺขติ, เอวํ ธมฺเมน ลทฺเธ ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺโต จิตฺตํ กิเลสุปฺปตฺติโต รกฺเขยฺยาติ วุตฺตํ โหติ. ปจฺจยา หิ ปริสุทฺเธน ญาเยน ลทฺธุญฺจ อนวชฺชปริโภเคน ปริภุญฺชิตุญฺจ น สุเขน สกฺกาติ ภควา ปจฺจยนิสฺสิตเมว พหุโส ภณติ. ชิวฺหาย ตาลุมาหจฺจ อุทเร สญฺญโต สิยาติ ชิวฺหาย ตาลุํ อุปฺปีเฬตฺวาปิ รสตณฺหํ วิโนเทนฺโต กิลิฏฺเฐน มคฺเคน ๓- อุปฺปนฺนปจฺจเย อเสวนฺโต อุทเร สํยโต สิยา.