[๘๗๕] ตมูปนิสฺสาย ปโหติ ฉนฺโทติ ตํ สุขทุกฺขเวทนํ ตทุภยวตฺถุสงฺขาตํ สาตาสาตํ อุปนิสฺสาย สํโยควิปฺปโยคปตฺถนาวเสน ฉนฺโท ปโหติ, เอตฺตาวตา "ฉนฺโท นุ โลกสฺมึ กุโตนิทาโน"ติ อยํ ปโญฺห วิสฺสชฺชิโต โหติ. รูเปสุ ทิสฺวา วิภวํ ภวญฺจาติ รูเปสุ วยญฺจ อุปฺปาทญฺจ ทิสฺวา. วินิจฺฉยํ กุรุเต ๓- ชนฺตุ โลเกติ อปายาทิเก โลเก อยํ ชนฺตุ โภคาธิคมนตฺถํ ตณฺหาวินิจฺฉยํ "อตฺตา เม อุปฺปนฺโน"ติอาทินา นเยน ทิฏฺฐิวินิจฺฉยํ จ กุรุเต. ยุตฺติ ปเนตฺถ

[๘๗๕] เอเตปิ ธมฺมา ทฺวยเมว สนฺเตติ เอเตปิ โกธาทโย ธมฺมา สาตาสาตทฺวเย สนฺเต เอว ปโหนฺติ อุปฺปชฺชนฺติ. อุปฺปตฺติวิธิ ๒- จ เนสํ นิทฺเทเส ๓- วุตฺตาเยว. เอตฺตาวตา ตติยปโญฺหปิ วิสฺสชฺชิโต โหติ. อิทานิ โย เอวํ วิสฺสชฺชิเตสุ เอเตสุ ปเญฺหสุ กถํกถี ภเวยฺย, ตสฺส กถํกถาปหานูปายํ ทสฺเสนฺโต อาห "กถํกถี ญาณปถาย สิกฺเข"ติ, ญาณทสฺสนญาณาธิคมนตฺถํ ติสฺโส สิกฺขา สิกฺเขยฺยาติ วุตฺตํ โหติ. กึการณํ? ญตฺวา ปวุตฺตา สมเณน ธมฺมา. พุทฺธสมเณน หิ ญตฺวาว ธมฺมา ปวุตฺตา นาม, นตฺถิ ตสฺส ธมฺเมสุ อญฺญาณํ. อตฺตโน จ ๔- ญาณาภาเวน เต อชานนฺโต น ชาเนยฺย, น เทสนาโทเสน, ตสฺมา กถํกถี ญาณปถาย สิกฺเข, ญตฺวา ปวุตฺตา สมเณน ธมฺมาติ.

[๘๗๖-๗] สาตํ อสาตญฺจ กุโตนิทานาติ เอตฺถ สาตาสาตนฺติ สุขทุกฺขเวทนา เอว อธิปฺเปตา. น ภวนฺติ เหเตติ น ภวนฺติ เอเต. วิภวํ ภวญฺจาปิ ยเมตมตฺถํ, เอตํ เม ปพฺรูหิ ยโตนิทานนฺติ สาตาสาตานํ วิภวํ ภวญฺจ เอตมฺปิ ยํ อตฺถํ ลิงฺคพฺยตฺยา เอตฺถ กตา. ๕- อิทํ ปน วุตฺตํ โหติ:- สาตาสาตานํ วิภโว ภโว จาติ โย เอส อตฺโถ, เอตํ เม ปพฺรูหิ ยโตนิทานนฺติ. เอตฺถ จ สาตาสาตานํ วิภวภววตฺถุกา วิภวภวทิฏฺฐิโย เอว วิภวภวาติ อตฺถโต ๖- เวทิตพฺโพ. ตถา หิ อิมสฺส ปญฺหสฺส วิสฺสชฺชนปกฺเข "ภวทิฏฺฐิปิ ผสฺสนิทานา, วิภวทิฏฺฐิปิ ผสฺสนิทานา"ติ นิทฺเทเส ๗- วุตฺตํ. อิโตนิทานนฺติ ผสฺสนิทานํ.