๑๕. อตฺตทณฺฑสุตฺตวณฺณนา

[๙๔๒] อตฺตทณฺฑา ภยํ ชาตนฺติ อตฺตทณฺฑสุตฺตํ. กา อุปฺปตฺติ? โย โส สมฺมาปริพฺพาชนียสุตฺตสฺส อุปฺปตฺติยํ วุจฺจมานาย สากิยโกลิยานํ อุทกํ ปฏิจฺจ กลโห สํวณฺณิโต, ๑- ตํ ญตฺวา ภควา "ญาตกา กลหํ กโรนฺติ, หนฺท เน วาเรสฺสามี"ติ ทฺวินฺนํ เสนานํ มชฺเฌ ฐตฺวา อิมํ สุตฺตมภาสิ.

ตตฺถ ปฐมคาถายตฺโถ:- ยํ โลกสฺส ทิฏฺฐธมฺมิกํ วา สมฺปรายิกํ วา ภยํ ชาตํ, ตํ สพฺพํ อตฺตทณฺฑา ภยํ ชาตํ อตฺตโน ทุจฺจริตการณา ชาตํ, เอวํ สนฺเตปิ ชนํ ปสฺสถ เมธคํ, ๒- อิมํ สากิยาทิชนํ ปสฺสถ อญฺญมญฺญํ เมธคํ หึสกํ พาธกนฺติ. เอวนฺตํ ปฏิวิรุทฺธํ วิปฺปฏิปนฺนํ ชนํ ปริภาสิตฺวา อตฺตโน สมฺมาปฏิปตฺติทสฺสเนน ตสฺส สํเวคํ ชเนตุํ อาห "สํเวคํ กิตฺตยิสฺสามิ, ยถา สํวิชิตํ มยา"ติ, ปุพฺเพ โพธิสตฺเตเนว สตาติ อธิปฺปาโย.

[๙๔๓] อิทานิ ยถาเนน สํวิชิตํ, ปการํ ทสฺเสนฺโต "ผนฺทมานนฺ"ติ- อาทิมาห. ตตฺถ ผนฺทมานนฺติ ตณฺหาทีหิ ๓- กมฺปมานํ. อปฺโปทเกติ อปฺปอุทเก. อญฺญมญฺเญหิ พฺยารุทฺเธ ทิสฺวาติ นานาสตฺเต จ ๔- อญฺญมญฺเญหิ สทฺธึ วิรุทฺเธ ทิสฺวา. มํ ภยมาวิสีติ มํ ภยํ ปวิฏฺฐํ.