๕. ปารายนควคฺค

๑. วตฺถุคาถาวณฺณนา

[๙๘๓] โกสลานํ ปุรา รมฺมาติ ปารายนวคฺคสฺส วตฺถุคาถา. ตาสํ ๑- อุปฺปตฺติ:- อตีเต กิร พาราณสิวาสี เอโก รุกฺขวฑฺฒกี สเก อาจริยเก อทุติโย, ตสฺส โสฬส สิสฺสา, เอกเมกสฺส สหสฺสํ อนฺเตวาสิกา. เอวํ เต สตฺตรสาธิกโสฬสสหสฺสา อาจริยนฺเตวาสิโน เต ๒- สพฺเพปิ พาราณสึ อุปนิสฺสาย ชีวิกํ กปฺเปตฺวา ปพฺพตสมีปํ คนฺตฺวา รุกฺเข คเหตฺวา ตตฺเถว นานาปาสาทวิกติโย นิฏฺฐาเปตฺวา กุลฺลํ พนฺธิตฺวา คงฺคาย พาราณสึ อาเนตฺวา สเจ ราชา อตฺถิโก โหติ, รญฺโญ เอกภูมิกํ วา ฯเปฯ สตฺตภูมิกํ วา ปาสาทํ โยเชตฺวา เทนฺติ. โน เจ, อญฺเญสมฺปิ วิกฺกิณิตฺวา ปุตฺตทาเร ๓- โปเสนฺติ. อถ เนสํ เอกทิวสํ อาจริโย "น สกฺกา วฑฺฒกิกมฺเมน นิจฺจํ ชีวิกํ กปฺเปตุํ, ๔- ทุกฺกรํ หิ ชรากาเล เอตํ กมฺมนฺ"ติ จินฺเตตฺวา อนฺเตวาสิเก อามนฺเตสิ "ตาตา อุทุมฺพราทโย อปฺปสารรุกฺเข อาเนถา"ติ. เต "สาธู"ติ ปฏิสฺสุณิตฺวา อานยึสุ. โส เตหิ กฏฺฐสกุณํ ๕- กตฺวา ตสฺส อพฺภนฺตรํ ปวิสิตฺวา ยนฺตํ ปูเรสิ. กฏฺฐสกุโณ หํสราชา ๖- วิย อากาสํ ลงฺฆิตฺวา วนสฺส อุปริ จริตฺวา อนฺเตวาสีนํ ปุรโต โอรุหิ. อถาจริโย สิสฺเส อาห "ตาตา อีทิสานิ กฏฺฐวาหนานิ กตฺวา สกฺกา สกลชมฺพุทีเป รชฺชํ คเหตุํ, ตุเมฺหปิ ตาตา เอตานิ กโรถ, รชฺชํ คเหตฺวา ชีวิสฺสาม, ทุกฺขํ วฑฺฒกิสิปฺเปน ชีวิตุนฺ"ติ. เต ตถา กตฺวา ตสฺส อาจริยสฺส ปฏิเวเทสุํ. ตโต เน อาจริโย อาห "กตมํ ตาตา ๗- รชฺชํ คณฺหามา"ติ. พาราณสิรชฺชํ อาจริยาติ. อลํ ตาตา มา เอตํ รุจฺจิ, มยํ หิ ตํ คเหตฺวาปิ "วฑฺฒกิราชา วฑฺฒกิยุวราชา"ติ วฑฺฒกิวาทา น มุจฺจิสฺสาม, มหนฺโต ชมฺพุทีโป, อญฺญตฺถ คจฺฉามาติ.