@โอคาหา จ เมติ. ๔. อิโต ปรํ "อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรามิ. ยนฺนูนาหนฺติ.

@๕. วิ. มหา. ๕/๓๔๑-๓๔๒. กิญฺจิ อทิสฺวา ภทฺทสาลมูลํ ปาเทน ปหรนฺโต ตจฺเฉตฺวา โสณฺฑาย สาขํ คเหตฺวา สมฺมชฺชิ; ตโต ปฏฺฐาย โสณฺฑาย ฆฏํ คเหตฺวา ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐเปติ; อุณฺโหทเกน อตฺเถ สติ, อุณฺโหทกํ ปฏิยาเทติ. กถํ? หตฺเถน กฏฺฐานิ ฆํสิตฺวา อคฺคึ สมฺปาเทติ, ตํ ทารูนิ ปกฺขิปนฺโต ชาเลตฺวา ตตฺถ ปาสาเณ ปจิตฺวา ทารุทณฺฑเกน ปวฏฺเฏตฺวา ปริจฺฉินฺนาย ขุทฺทกโสณฺฑิยํ ขิปติ; ตโต หตฺถํ โอตาเรตฺวา อุทกสฺส ตตฺตภาวํ ชานิตฺวา คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทติ. สตฺถา "อุทกํ เต ตาปิตํ ปาริเลยฺยกาติ วตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา นหายติ. อถสฺส นานาวิธานิ ผลานิ อาหริตฺวา เทติ. ยทา ปน สตฺถา คามํ ปิณฺฑาย ปวิสติ; ตทา สตฺถุ ปตฺตจีวรมาทาย กุมฺเภ ปติฏฺฐาเปตฺวา สตฺถารา สทฺธึเยว คจฺฉติ. สตฺถา คามูปจารํ ปตฺวา "ปาริเลยฺยก อิโต ปฏฺฐาย ตยา คนฺตุํ น สกฺกา, อาหร เม ปตฺตจีวรนฺติ อาหราเปตฺวา คามํ ปิณฺฑาย ปวิสติ. โสปิ ยาว สตฺถุ นิกฺขมนา ตตฺเถว ฐตฺวา สตฺถุ อาคมนกาเล ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา ปุริมนเยเนว ปตฺตจีวรํ คเหตฺวา วสนฏฺฐาเน โอตาเรตฺวา วตฺตํ ทสฺเสตฺวา สาขาย วีชติ, รตฺตึ วาลมิคปริปนฺถนิวารณตฺถํ มหนฺตํ ทณฺฑํ โสณฺฑาย คเหตฺวา "สตฺถารํ รกฺขิสฺสามีติ ยาว อรุณุคฺคมนา วนสณฺฑสฺส อนฺตรนฺตเร วิจรติ. ตโต ปฏฺฐายเยว กิร โส วนสณฺโฑ รกฺขิตวนสณฺโฑ นาม ชาโต. อรุเณ อุคฺคเต, มุโขทกทานํ อาทึ กตฺวา เตเนว อุปาเยน สพฺพวตฺตานิ กโรติ.

อเถโก มกฺกโฏ ตํ หตฺถึ อุฏฺฐาย สมุฏฺฐาย ตถาคตสฺส อภิสมาจาริกํ กโรนฺตํ ทิสฺวา "อหํปิ กิญฺจิเทว กริสฺสามีติ วิจรนฺโต เอกทิวสํ นิมฺมกฺขิกํ ทณฺฑกมธุปฏลํ ทิสฺวา ทณฺฑกํ ภญฺชิตฺวา ทณฺฑเกเนว สทฺธึ มธุปฏลํ สตฺถุ สนฺติกํ หริตฺวา กทลิปตฺตํ ฉินฺทิตฺวา ตตฺถ ฐเปตฺวา อทาสิ. สตฺถา คณฺหิ. มกฺกโฏ "กริสฺสติ นุ โข ปริโภคํ น กริสฺสตีติ โอโลเกนฺโต คเหตฺวา นิสินฺนํ ทิสฺวา "กึ นุ โขติ จินฺเตตฺวา ทณฺฑโกฏึ คเหตฺวา ปริวตฺเตตฺวา อุปธาเรนฺโต อณฺฑกานิ ทิสฺวา ตานิ สณิกํ อปเนตฺวา ปุน อทาสิ. สตฺถา ปริโภคมกาสิ. โส ตุฏฺฐมานโส ตํ ตํ สาขํ คเหตฺวา นจฺจนฺโต อฏฺฐาสิ. อถสฺส คหิตสาขาปิ อกฺกนฺตสาขาปิ ภิชฺชิ. โส เอกสฺมึ ขาณุมตฺถเก ปติตฺวา, นิพฺพิทฺธคตฺโต ปสนฺเนเนว จิตฺเตน กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน ตึสโยชนิเก กนกวิมาเน นิพฺพตฺติ, อจฺฉราสหสฺสปริวาโร อโหสิ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๖๐๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. ยมกวรรค”