๑๓. สุมนาเทวีวตฺถุ. (๑๓)

"อิธ นนฺทติ, เปจฺจ นนฺทตีติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต สุมนาเทวึ อารพฺภ กเถสิ.

สาวตฺถิยํ หิ เทวสิกํ อนาถปิณฺฑิกสฺส เคเห เทฺว ภิกฺขุสหสฺสานิ ภุญฺชนฺติ, ตถา วิสาขาย มหาอุปาสิกาย. สาวตฺถิยญฺจ โย โย ทานํ ทาตุกาโม โหติ; โส โส เตสํ อุภินฺนํ โอกาสํ ลภิตฺวาว กโรติ. "กึการณาติ. "ตุมฺหากํ ทานคฺคํ อนาถปิณฺฑิโก วา วิสาขา วา อาคตาติ ปุจฺฉิตฺวา, "นาคตาติ วุตฺเต, สตสหสฺสํ วิสฺสชฺเชตฺวา กตทานมฺปิ "กึ ทานํ นาเมตนฺติ ครหนฺติ. อุโภปิ หิ เต ภิกฺขุสงฺฆสฺส รุจิญฺจ อนุจฺฉวิกกิจฺจานิ จ ชานนฺติ. เตสุ วิหรนฺเตสุ, ภิกฺขู จิตฺตานุรูปเมว ภุญฺชนฺติ. ตสฺมา สพฺเพ ทานํ ทาตุกามา เต คเหตฺวา คจฺฉนฺติ. อิติ เต อตฺตโน ฆเร ภิกฺขู ปริวิสิตุํ น ลภนฺติ. ตโต วิสาขา "โก นุ โข มม ฐาเน ฐตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสิสฺสตีติ อุปธาเรนฺตี ปุตฺตสฺส ธีตรํ ทิสฺวา ตํ อตฺตโน ฐาเน ฐเปสิ. สา ตสฺสา นิเวสเน ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสติ. อนาถปิณฺฑิโกปิ มหาสุภทฺทํ นาม เชฏฺฐธีตรํ ฐเปสิ. สา หิ ภิกฺขูนํ เวยฺยาวจฺจํ กโรนฺตี ธมฺมํ สุณนฺตี โสตาปนฺนา หุตฺวา ปติกุลํ อคมาสิ. ตโต จุลฺลสุภทฺทํ ฐเปสิ. สาปิ ตเถว กโรนฺตี โสตาปนฺนา หุตฺวา ปติกุลํ คตา. อถ สุมนาเทวึ นาม กนิฏฺฐธีตรํ ฐเปสิ. สา ปน ธมฺมํ สุตฺวา สกทาคามิผลํ ปตฺวา, กุมาริกาว หุตฺวา ตถารูเปน อผาสุเกน อาตุรา อาหารุปจฺเฉทํ กตฺวา ปิตรํ ทฏฺฐุกามา หุตฺวา ปกฺโกสาเปสิ. โส เอกสฺมึ ทานคฺเค ตสฺสา สาสนํ สุตฺวาว อาคนฺตฺวา "กึ อมฺม สุมเนติ อาห. สา ปิตรํ อาห "กึ กนิฏฺฐภาติกาติ. "วิปฺปลปสิ อมฺมาติ. "น วิปฺปลปามิ กนิฏฺฐภาติกาติ. "ภายสิ อมฺมาติ. "น ภายามิ กนิฏฺฐภาติกาติ. เอตฺตกํ วตฺวาเยว ปน สา กาลมกาสิ. โส โสตาปนฺโนปิ สมาโน เสฏฺฐี ธีตริ อุปฺปนฺนโสกํ อธิวาเสตุํ อสกฺโกนฺโต ธีตุ สรีรกิจฺจํ กาเรตฺวา โรทนฺโต สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา, "กึ คหปติ ทุกฺขี ทุมฺมโน อสฺสุมุโข รุทมาโน อาคโตสีติ วุตฺเต, "ธีตา เม ภนฺเต สุมนาเทวี กาลกตาติ อาห. "อถ กสฺมา โสจสิ, นนุ สพฺเพสํ เอกํสิกํ มรณนฺติ. "ชานาเมตํ ภนฺเต, เอวรูปา ปน เม หิโรตฺตปฺปสมฺปนฺนา ธีตา, สา มรณกาเล สตึ ปจฺจุปฏฺฐาเปตุํ อสกฺโกนฺตี วิปฺปลปมานา มตา: เตน เม อนปฺปกํ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชตีติ. "กึ ปน ตาย กถิตํ มหาเสฏฺฐีติ. "อหํ ตํ ภนฺเต `กึ อมฺม สุมเนติ อามนฺเตสึ, อถ มํ อาห `กึ กนิฏฺฐภาติกาติ; ตโต `วิปฺปลปสิ อมฺมาติ วุตฺเต, `น วิปฺปลปามิ กนิฏฺฐภาติกาติ; `ภายสิ อมฺมาติ, `น ภายามิ กนิฏฺฐภาติกาติ; เอตฺตกํ วตฺวา กาลมกาสีติ. อถ นํ ภควา อาห "น หิ เต มหาเสฏฺฐิ ธีตา วิปฺปลปตีติ. "อถ กสฺมา เอวมาหาติ. "กนิฏฺฐตฺตาเยว; ธีตา หิ เต คหปติ มคฺคผเลหิ ตยา มหลฺลิกา; ตฺวํ หิ โสตาปนฺโน, ธีตา ปน เต สกทาคามินี; สา มคฺคผเลหิ มหลฺลิกตฺตา ตํ เอวมาหาติ. "เอวํ ภนฺเตติ. "เอวํ คหปตีติ. "อิทานิ กุหึ นิพฺพตฺตา ภนฺเตติ. "ตุสิตภวเน คหปตีติ วุตฺเต, "ภนฺเต มม ธีตา อิธ ญาตกานํ อนฺตเร นนฺทมานา วิจริตฺวา อิโต คนฺตฺวาปิ นนฺทนฏฺฐาเนเยว นิพฺพตฺตาติ. อถ นํ สตฺถา "อาม คหปติ อปฺปมตฺตา นาม คหฏฺฐา วา ปพฺพชิตา วา อิธโลเก จ ปรโลเก จ นนฺทนฺติเยวาติ วตฺวา อิมํ คาถมาห