@๔. สี. ม. ยุ. กาปี นาม ตรุณปุตฺตํ กาลึ นาม ภริยํ อาทาย.

@๕. สี. ม. ยุ. โกสมฺฬึ... ชีวิสฺสามีติ. ตสฺมา สา อาห "นาหํ ชีวนฺตเมว ปุตฺตํ ฉฑฺเฑตุํ สกฺขิสฺสามีติ. "อถ กึ กโรมาติ. "วาเรน นํ วหามาติ. มาตา อตฺตโน วาเร ปุปฺผทามํ วิย นํ อุกฺขิปิตฺวา อุเร นิปชฺชาเปตฺวา องฺเกน วหิตฺวา ปิตุ เทติ. ตสฺส ตํ คเหตฺวา ฐปิตฐปิตฏฺฐาเน ฉาตกโตปิ พลวตรา เวทนา อุปฺปชฺชิ. โส ตํ ปุนปฺปุนํ อาห "ภทฺเท มยํ ชีวนฺตา ปุตฺตํ ลภิสฺสาม, ฉฑฺเฑม นนฺติ. สาปิ ปุนปฺปุนํ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปฏิวจนํ นาทาสิ. ทารโก วาเรน ปริวตฺติยมาโน กิลนฺโต ปิตุ หตฺเถ นิทฺทายิ. โส ตสฺส นิทฺทายนภาวํ ญตฺวา มาตรํ ปุรโต กตฺวา เอกสฺส คจฺฉสฺส เหฏฺฐา ปณฺณสนฺถเร ตํ นิปชฺชาเปตฺวา ปายาสิ. มาตา นิวตฺติตฺวา โอโลเกนฺตี ปุตฺตํ อทิสฺวา "สามิ กุหึ เม ปุตฺโตติ ปุจฺฉิ. "เอกสฺส เม คจฺฉสฺส เหฏฺฐา นิปชฺชาปิโตติ. "สามิ มา มํ นาสยิ, ปุตฺตํ วินา ชีวิตุํ น สกฺขิสฺสามิ, อาเนหิ เม ปุตฺตนฺติ อุรํ ปหริตฺวา ปริเทวิ. อถ นํ นิวตฺติตฺวา อาเนสิ. ปุตฺโตปิ อนฺตรามคฺเค มโต โหติ. อิติ โส เอตฺตเก ฐาเน ปุตฺตํ ฉฑฺเฑตฺวา ตสฺส นิสฺสนฺเทน ภวนฺตเร สตฺต วาเร ฉฑฺฑิโต. ปาปกมฺมํ นาเมตํ "อปฺปกนฺติ นาวมญฺญิตพฺพํ. เต คจฺฉนฺตา เอกํ โคปาลกุลํ ปาปุณึสุ.

ตํทิวสญฺจ โคปาลกสฺส เธนุมงฺคลํ โหติ. โคปาลกสฺส เคเห นิพทฺธํ เอโก ปจฺเจกพุทฺโธ ภุญชติ. โส ตํ โภเชตฺวา มงฺคลมกาสิ. พหุ ปายาโส ปฏิยตฺโต โหติ. โคปาลโก เต อาคเต ทิสฺวา "กุโต อาคตตฺถาติ ปุจฺฉิตฺวา สพฺพํ ปวตฺตึ สุตฺวา มุทุชาติโก กุลปุตฺโต เตสุ อนุกมฺปํ กตฺวา ปหูเตน สปฺปินา ปายาสํ ทาเปสิ. ภริยา "สามิ ตยิ ชีวนฺเต, อหํ ชีวามิ นาม, ทีฆรตฺตํ อูโนทโรสิ, ยาวทตฺถํ ภุญฺชาติ วตฺวา สปฺปินา สทฺธึ ตทภิมุขญฺเญว ๑- กตฺวา อตฺตนา มนฺทสปฺปึ โถกเมว ภุญฺชิ. อิตโร พหุํ ภุญฺชิตฺวา สตฺตฏฺฐทิวเส ฉาตตาย อาหารตณฺหํ ฉินฺทิตุํ นาสกฺขิ. โคปาลโก เตสํ ปายาสํ ทาเปตฺวา สยํ ภุญฺชิตุํ อารภิ. โกตุหลิโก ตํ โอโลเกนฺโต นิสีทิตฺวา เหฏฺฐาปีเฐ นิปนฺนาย สุนขิยา โคปาลเกน วฏฺเฏตฺวา ทียมานํ ปายาสปิณฺฑํ ทิสฺวา "ปุญฺญวตายํ สุนขี นิพทฺธํ เอวรูปํ โภชนํ ลภตีติ จินฺเตสิ. โส รตฺติภาเค ตํ ปายาสํ ชีราเปตุํ อสกฺโกนฺโต กาลํ กตฺวา ตสฺสา สุนขิยา กุจฺฉิสฺมึ นิพฺพตฺติ. อถสฺส ภริยา สรีรกิจฺจํ กตฺวา ตสฺมึเยว เคเห ภตึ กตฺวา ตณฺฑุลนาฬึ ลภิตฺวา ปจิตฺวา ปจฺเจกพุทฺธสฺส ปตฺเต ปติฏฺฐาเปตฺวา "ภนฺเต ทาสสฺส โว ปาปุณาตูติ วตฺวา จินฺเตสิ "มยา อิเธว วสิตุํ วฏฺฏติ, นิพทฺธํ อยฺโย อิธาคจฺฉติ, เทยฺยธมฺโม โหตุ วา มา วา, เทวสิกํ วนฺทนฺตี เวยฺยาวจฺจํ กโรนฺตี จิตฺตํ ปสาเทนฺตี พหุํ ปุญฺญํ ปสวิสฺสามีติ สา ตตฺเถว ภตึ กโรนฺตี วสิ.