ติรจฺฉานา [๒]- นาเมเต อุชุชาติกา โหนฺติ อกุฏิลา; มนุสฺสา ปน อญฺญํ หทเยน จินฺเตนติ, อญฺญํ มุเขน กเถนฺติ; เตเนวาห ๓- "คหนํ เหตํ ภนฺเต ยทิทํ มนุสฺสา, อุตฺตานํ เหตํ ภนฺเต ยทิทํ ปสโวติ. อิติ โส ตาย อุชุทิฏฺฐิตาย อกุฏิลตาย กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน นิพฺพตฺโต อจฺฉราสหสฺสปริวุโต มหาสมฺปตฺตึ อนุโภสิ. ตสฺส กสฺสจิ กณฺณมูเล มนฺตยนฺตสฺส สทฺโท โสฬสโยชนฏฺฐานํ ผรติ, ปกติกถาสทฺโท ปน สกลํ ทสโยชนสหสสํ เทวนครํ ฉาเทติ. เตเนวสฺส โฆสกเทวปุตฺโตติ นามํ อโหสิ. "กสฺส ปเนส นิสฺสนฺโทติ; ปจฺเจกพุทฺเธ เปเมน ภุกฺกรณสฺส. โส ตตฺถ น จิรํ ฐตฺวา จวิ.
เทวโลกโต หิ เทวปุตฺตา "อายุกฺขเยน ปุญฺญกฺขเยน อาหารกฺขเยน โกเปนาติ จตูหิ การเณหิ จวนฺติ. ตตฺถ เยน พหุํ ปุญฺญกมฺมํ กตํ โหติ, โส เทวโลเก อุปฺปชฺชิตฺวา ยาวตายุกํ ฐตฺวา อุปรุปริ นิพฺพตฺตติ: เอวํ อายุกฺขเยน จวติ นาม. เยน ปริตฺตํ ปุญฺญํ
@๓. ม.ม. ๑๓/๔. กตํ โหติ; ตสฺส ราชโกฏฺฐาคาเร ปกฺขิตฺตํ จตุปญฺจนาฬิมตฺตํ วิย ธญฺญํ อนฺตราว ตํ ปุญฺญํ ขียติ, อนฺตราว กาลํ กโรติ: เอวํ ปุญฺญกฺขเยน จวติ นาม. อปโร กามคุเณ ปริภุญฺชมาโน สติสมฺโมเสน อาหารํ อปริภุญฺชิตฺวา กิลนฺตกาโย กาลํ กโรติ: เอวํ อาหารกฺขเยน จวติ นาม. อปโร ปรสฺส สมฺปตฺตึ อสหนฺโต กุชฺฌิตฺวา กาลํ กโรติ: เอวํ โกเปน จวติ นาม. อยํ ปน กามคุเณ ปริภุญฺชนฺโต มุฏฺฐสฺสติ หุตฺวา อาหารกฺขเยน จวติ. ๑- จวิตฺวา จ ปน โกสมฺพิยํ นครโสภินิยา กุจฺฉิสฺมึ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ. สา วิชาตทิวเส "กึ เอตนฺติ ทาสึ ปุจฺฉิตฺวา, "ปุตฺโต อยฺเยติ วุตฺเต, "หนฺท เช อิมํ ทารกํ กตฺตรสุปฺเป อาโรเปตฺวา สงฺการกูเฏ ฉฑฺเฑหีติ ฉฑฺฑาเปสิ. นครโสภินิโย หิ ธีตรํ ปฏิชคฺคนฺติ น ปุตฺตํ; ธีตรา หิ ตาสํ ปเวณี ฆฏิยติ. ทารกํ กากาปิ สุนขาปิ ปริวาเรตฺวา นิสีทึสุ. ปจฺเจกพุทฺเธ สิเนหปฺปภวสฺส ภุกฺกรณสฺส นิสฺสนฺเทน เอโกปิ อุปคนฺตุํ น วิสหิ. ตสฺมึ ขเณ เอโก มนุสฺโส พหิ นิกฺขนฺโต ตํ กากสุนขสนฺนิปาตํ ทิสฺวา "กินฺนุ โข เอตนฺติ ตตฺถ คจฺฉนฺโต ๒- ทารกํ ทิสฺวา ปุตฺตสิเนหํ ปฏิลภิตฺวา "ปุตฺโต เม ลทฺโธติ เคหํ เนสิ.