อเถกทิวสํ ตสฺมึ นคเร นกฺขตฺตํ สงฺฆุฏฺฐํ โหติ. ตสฺมึ ปน นกฺขตฺเต พหิ อนิกฺขมนกา กุลธีตโรปิ อตฺตโน ปริวาเรน สทฺธึ ปทสาว นทึ คนฺตฺวา นหายนฺติ. ตสฺมา ตํทิวสํ สามาวตีปิ ปญฺจหิ อิตฺถีสเตหิ ปริวาริตา ราชงฺคเณเนว นหายิตุํ อคมาสิ. อุเทโน ราชาปิ สีหปญฺชเร ฐิโต ตํ ทิสฺวา "กสฺสิมา นาฏกิตฺถิโยติ ปุจฺฉิ. "น กสฺสจิ นาฏกิตฺถิโย เทวาติ. "อถ กสฺส ธีตโรติ. "โฆสกเสฏฺฐิโน ธีตา เทว, สามาวตี นาเมสาติ. โส ทิสฺวาว อุปฺปนฺนสิเนโห เสฏฺฐิโน สาสนํ ปาเหสิ "ธีตรํ กิร เม เปเสตูติ. "น เปเสมิ เทวาติ. "มา กิร เอวํ กโรตุ, เปเสตุเยวาติ. "มยํ คหปติกา นาม กุมาริกานํ โปเถตฺวา วิเหเฐตฺวา กฑฺฒนภเยน น เทม เทวาติ. ราชา กุชฺฌิตฺวา เคหํ ลญฺฉาเปตฺวา เสฏฺฐิญฺจ ภริยญฺจสฺส หตฺเถ คเหตฺวา พหิ การาเปสิ. สามาวตี นหาตฺวา อาคตา เคหํ ปวิสิตุํ โอกาสํ อลภนฺตี "กึ เอตํ ตาตาติ ปุจฺฉิ. "อมฺม ราชา ตว การณา ปหิณิ; อถ `มยํ น ทสฺสามาติ วุตฺเต, ฆรํ ลญฺฉาเปตฺวา อมฺเห พหิ การาเปสีติ. "ตาต ภาริยํ โว กมฺมํ กตํ, รญฺญา นาม ปหิเต, `น เทมาติ อวตฺวา `สเจ เม ธีตรํ สปริวารํ คณฺหถ, เทมาติ วตฺตพฺพํ ภเวยฺย ตาตาติ. "สาธุ อมฺม, ตว รุจิยา สติ, เอวํ กริสฺสามีติ วตฺวา รญฺโญ ตถา สาสนํ ปาเหสิ. ราชา "สาธูติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา ตํ สปริวารํ อาเนตฺวา อภิสิญฺจิตฺวา อคฺคมเหสิฏฺฐาเน ฐเปสิ. เสสา ตสฺสาเยว ปริวาริตฺถิโย อเหสุํ.

อิทํ สามาวติยา วตฺถุํ.

อุเทนสฺส ปน อปราปิ วาสุลทตฺตา นาม เทวี อโหสิ จณฺฑปชฺโชตสฺส ธีตา. อุชฺเชนิยํ หิ จณฺฑปชฺโชโต นาม ราชา อโหสิ. โส เอกทิวสํ อุยฺยานโต อาคจฺฉนฺโต อตฺตโน สมฺปตฺตึ โอโลเกตฺวา "อตฺถิ นุ โข อญฺญสฺสปิ กสฺสจิ เอวรูปา สมฺปตฺตีติ วตฺวา, "กึ สมฺปตฺติ นาเมสา, โกสมฺพิยํ อุเทนสฺส รญฺโญ อติมหตี สมฺปตฺตีติ วุตฺเต, อาห "เตนหิ คณฺหิสฺสามิ นนฺติ. "น สกฺกา โส คเหตุนฺติ. "กิญฺจิ กตฺวา คณฺหิสฺสาเมวาติ. "น สกฺกา เทวาติ. "กึการณาติ. "โส หตฺถิกนฺตํ นาม สิปฺปํ ชานาติ, มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา หตฺถิกนฺตวีณํ วาเทนฺโต นาเค ปลาเปติปิ คณฺหาติปิ, หตฺถิวาหนสมฺปนฺโน เตน สทิโส นาม นตฺถีติ. "น สกฺกา มยา ตํ คเหตุนฺติ. "สเจ เต เทว เอกนฺเตน อยํ นิจฺฉโย, เตนหิ ทารุหตฺถึ กาเรตฺวา ตสฺส วสนฏฺฐานํ เปเสหิ; โส หตฺถิวาหนํ วา อสฺสวาหนํ วา สุตฺวา ทูรมฺปิ คจฺฉติ, ตตฺถ นํ อาคตํ คเหตุํ สกฺกา ภวิสฺสตีติ. ราชา "อตฺเถโส อุปาโยติ ทารุมยํ ยนฺตหตฺถึ กาเรตฺวา พหิ ปิโลติกาหิ เวเฐตฺวา กตจิตฺตกมฺมํ กตฺวา ตสฺส วิชิเต อาสนฺนฏฺฐาเน เอกสฺมึ สรตีเร วิสฺสชฺชาเปสิ. หตฺถิโน อนฺโตกุจฺฉิยํ สฏฺฐี ปุริสา อปราปรํ จงฺกมนฺติ, หตฺถิลณฺฑํ อาหริตฺวา ตตฺถ ตตฺถ ฉฑฺเฑสุํ. เอโก วนจรโก หตฺถึ ทิสฺวา "อมฺหากํ รญฺโญ อนุจฺฉวิโกติ จินฺเตตฺวา คนฺตฺวา อุเทนสฺส รญฺโญ อาโรเจสิ "เทว มยา สพฺพเสโต เกลาสกูฏปฏิภาโค ตุมฺหากญฺเญว อนุจฺฉวิโก วรวารโณ ทิฏฺโฐติ. อุเทโน ราชา ตเมว มคฺคุทฺเทสกํ กตฺวา หตฺถึ อภิรุยฺห สปริวาโร นิกฺขมิ. ตสฺสาคมนํ ญตฺวา จรปุริสา คนฺตฺวา จณฺฑปชฺโชตสฺส อาโรเจสุํ. โส อาคนฺตฺวา มชฺเฌ ตุจฺฉํ กตฺวา อุโภสุ ปสฺเสสุ พลนิกายํ ปโยเชสิ. อุเทโน ราชา ตสฺสาคมนํ อชานนฺโต หตฺถึ อนุพนฺธิ. อนฺโตฐิตมนุสฺสา เวเคน ปลาเปสุํ. กฏฺฐหตฺถี รญฺโญ มนฺตํ ปริวตฺเตตฺวา วีณํ วาเทนฺตสฺส ตนฺติสทฺทํ อสุณนฺโต วิย ปลายติเยว. ราชา หตฺถินาคํ ๑- ปาปุณิตุํ อสกฺโกนฺโต อสฺสํ อารุยฺห อนุพนฺธิ. ตสฺมึ เวเคน อนุพนฺธนฺเต, พลนิกาโย โอหิยิ. ราชา เอกโกว อโหสิ. อถ นํ อุโภสุ ปสฺเสสุ ปยุตฺตา จณฺฑปชฺโชตสฺส ปุริสา คณฺหิตฺวา อตฺตโน รญฺโญ อทํสุ. อถสฺส พลนิกาโย อมิตฺตวสํ คตภาวํ ญตฺวา พหิ ขนฺธาวารํ นิเวเสตฺวา อจฺฉิ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗๐๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อัปปมาทวรรค”