อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต, ราชเคเห นิพทฺธํ อฏฺฐ ปจฺเจกพุทฺธา ภุญฺชนฺติ. ปญฺจสตา อิตฺถิโย เต อุปฏฺฐหนฺติ. เตสุ สตฺต ปจฺเจกพุทฺธา หิมวนฺตํ คจฺฉนฺติ; เอโก, นทีตีเร เอกํ ติณคหนํ อตฺถิ, ฌานํ สมาปชฺชิตฺวา นิสีทิ. อเถกทิวสํ ราชา, ปจฺเจกพุทฺเธสุ คเตสุ, ตา อิตฺถิโย อาทาย นทิยํ อุทกกีฬํ กีฬิตุํ คโต. ตตฺถ ตา อิตฺถิโย ทิวสภาคํ อุทกํ กีฬิตฺวา อุตฺตริตฺวา สีตปีฬิตาว อคฺคึ วิสิพฺเพตุกามา "อมฺหากํ อคฺคิกรณฏฺฐานํ โอโลเกยฺยาถาติ อปราปรํ วิจรนฺติโย ตํ ติณคหนํ ทิสฺวา "ติณราสีติ สญฺญาย ปริวาเรตฺวา ฐิตา อคฺคึ อทํสุ, ติเณสุ ฌายิตฺวา ปตนฺเตสุ, ปจฺเจกพุทฺธํ ทิสฺวา "นฏฺฐมฺห นฏฺฐมฺห, รญฺโญ ปจฺเจกพุทฺโธ ฌายติ, ราชา ญตฺวา อมฺเห นาเสสฺสติ, สุทฑฺฒํ นํ กริสฺสามาติ สพฺพา อิโต จิโต จ ทารูนิ อาหริตฺวา ตสฺส อุปริ ราสึ กรึสุ. มหา ทารุราสิ อโหสิ. อถ นํ อาลิมฺเปตฺวา "อิทานิ ฌายิสฺสตีติ สญฺญาย ปกฺกมึสุ. ตา ปฐมํ อสญฺเจตนิกา หุตฺวา อิทานิ กมฺมุนา พชฺฌึสุ, ปจฺเจกพุทฺธํ ปน อนฺโตสมาปตฺติยํ สกฏสหสฺสทารูนิ อาหริตฺวา อาลิมเปนฺตาปิ อุสุมาการมตฺตํปิ กาตุํ ๑- น สกฺโกนฺติ. ตสฺมา โส สตฺตเม ทิวเส อุฏฺฐาย ยถาสุขํ อคมาสิ. ตา ตสฺส กมฺมสฺส กตตฺตา พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ นิรเย ปจิตฺวา

เอวํ วุตฺเต, ภิกฺขู สตฺถารํ ปุจฺฉึสุ "ขุชฺชุตฺตรา ปน ภนฺเต เกน กมฺเมน ขุชฺชา ชาตา, เกน มหาปญฺญา, เกน โสตาปตฺติผลํ อธิคตา, เกน ปเรสํ เปสนการิกา ชาตาติ. "ภิกฺขเว ตสฺเสว รญฺโญ พาราณสิยํ รชฺชํ กรณกาเล เสฺวว ปจฺเจกพุทฺโธ โถกํ ขุชฺชธาตุโก อโหสิ. อเถกา อุปฏฺฐายิกา อิตฺถี กมฺพลํ ปารุปิตฺวา สุวณฺณสรกํ คเหตฺวา `อมฺหากํ ปจฺเจกพุทฺโธ เอวญฺจ เอวญฺจ วิจรตีติ ขุชฺชา หุตฺวา ตสฺส วิจรณาการํ ทสฺเสสิ. ตสฺส นิสฺสนฺเทน ขุชฺชา ชาตา. เต ปน ปจฺเจกพุทฺเธ ปฐมทิวเส ราชา เคเห นิสีทาเปตฺวา ปตฺเต คาหาเปตฺวา ปายาสสฺส ปูเรตฺวา ทาเปสิ, อุณฺหปายาสสฺส ปูเร ปตฺเต ปจฺเจกพุทฺธา ปริวตฺเตตฺวา ปริวตฺเตตฺวา คณฺหนฺติ. สา อิตฺถี เต ตถา กโรนฺเต ทิสฺวา อตฺตโน สนฺตกานิ อฏฺฐ ทนฺตวลยานิ ทตฺวา `อิธ ฐเปตฺวา คณฺหถาติ อาห. เต ตถา กตฺวา ตํ โอโลเกสุํ. สา เตสํ อธิปฺปายํ ญตฺวา `นตฺถิ ภนฺเต อมฺหากํ เอเตหิ อตฺโถ, ตุมฺหากญฺเญว ตานิ ปริจฺจตฺตานิ, คเหตฺวา คจฺฉถาติ อาห. เต คเหตฺวา นนฺทมูลกปพฺภารํ อคมํสุ. อชฺชปิ ตานิ วลยานิ อโรคาเนว. สา ตสฺส กมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน อิทานิ ติปิฏกธรา มหาปญฺญา ชาตา. ปจฺเจกพุทฺธานํ กตอุปฏฺฐานนิสฺสนฺเทน โสตาปตฺติผลํ ปตฺตา. อิทมสฺสา พุทฺธนฺตเร ปุพฺพกมฺมํ. กสฺสปสมฺมาสมฺพุทฺธสฺส กาเล ปน เอกา พาราณสีเสฏฺฐิโน ธีตา วฑฺฒมานกจฺฉายาย อาทาสํ คเหตฺวา อตฺตานํ อลงฺกโรนฺตี นิสีทิ. อถสฺสา วิสฺสาสิกา เอกา ขีณาสวา ภิกฺขุนี ตํ ทฏฺฐุํ อคมาสิ. ภิกฺขุนิโย หิ ขีณาสวาปิ สายณฺหสมเย อุปฏฺฐากกุลานิ ทฏฺฐุกามา โหนฺติ. ตสฺมึ ปน ขเณ เสฏฺฐิธีตาย สนฺติเก กาจิ เปสนการิกา นตฺถิ. สา "วนฺทามิ อยฺเย เอตํ ตาว เม ปสาธนเปฬิกํ คเหตฺวา เทถาติ อาห. เถรี จินฺเตสิ "สจสฺสา อิมํ คณฺหิตฺวา น ทสฺสามิ, มยิ อาฆาตํ กตฺวา นิรเย นิพฺพตฺติสฺสติ; สเจ ปน ทสฺสามิ, ปรสฺส เปสนการิกา หุตฺวา นิพฺพตฺติสฺสติ; นิรยสนฺตาปโต โข ปน ปรสฺส เปสนภาโวว เสยฺโยติ. สา อนุทยํ ปฏิจฺจ ตํ คเหตฺวา ตสฺสา อทาสิ. ตสฺส กมฺมสฺส นิสฺสนฺเทน ปเรสํ เปสนการิกา ชาตาติ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗๒๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. อัปปมาทวรรค”