เอวํ ตตฺถ ตตฺถ มตฺถลุงฺคํ อฏฺฐิมิญฺเชน สงฺคเหตฺวา เทสิตกายคตาสติ- โกฏฺฐาสภาวนาปริยายํ ทฺวตฺตึสาการกมฺมฏฺฐานํ อารทฺธํ, ตสฺสายํ อตฺถวณฺณนา:-

ตตฺถ อตฺถีติ สํวิชฺชนฺติ. อิมสฺมินฺติ ยฺวายํ อุทฺธํ ปาทตลา อโธ เกสมตฺถกา ตจปริยนฺโต ปูโร นานปฺปการสฺส อสุจิโนติ วุจฺจติ, ตสฺมึ. กาเยติ สรีเร. สรีรญฺหิ อสุจิสญฺจยโต, กุจฺฉิตานํ วา เกสาทีนญฺเจว จกฺขุโรคาทีนญฺจ โรคสตานํ อายภูตโต กาโยติ วุจฺจติ. เกสา ฯเปฯ มตฺถลุงฺคนฺติ ๒- เอเต เกสาทโย ทฺวตฺตึสาการา, ตตฺถ "อตฺถิ อิมสฺมึ กาเย เกสา โลมา"ติ เอวมฺปิ สมฺพนฺโธ เวทิตพฺโพ. เตน กึ กถิตํ โหติ? อิมสฺมึ ปาทตลา ปฏฺฐาย อุปริ, เกสมตฺถกา ปฏฺฐาย เหฏฺฐา, ตจโต ปฏฺฐาย ปริโตติ เอตฺตเก พฺยามมตฺเต กเฬวเร สพฺพาทเรนปิ ๓- วิจินนฺโต น โกจิ กิญฺจิ มุตฺตํ วา มณึ วา เวฬุริยํ วา อครุํ วา จนฺทนํ วา กุกุมํ ๔- วา กปฺปูรํ วา วาสจุณฺณาทึ วา อณุมตฺตมฺปิ สุจิภาวํ ปสฺสติ, อถโข ปรมทุคฺคนฺธเชคุจฺฉํ อสิรีกทสฺสนํ ๕- นานปฺปการํ เกสโลมาทิเภทํ อสุจึเยว ปสฺสตีติ.

อยนฺตาเวตฺถ ปทสมฺพนฺธโต วณฺณนา.

อสุภภาวนา