เย ปมตฺตา ยถา มตาติ: เย ปน สตฺตา ปมตฺตา, เต ปมาทมรเณน มตตฺตา ยถา ชีวิตินฺทฺริยุปจฺเฉเทน มตา ทารุกฺขนฺธสทิสา อปคตวิญฺญาณา ตเถว โหนฺติ; เตสํปิ หิ มตานํ วิย คหฏฺฐานํ ตาว "ทานํ ทสฺสาม สีลํ รกฺขิสฺสาม อุโปสถกมฺมํ กริสฺสามาติ เอกจิตฺตํปิ น อุปฺปชฺชติ, ปพฺพชิตานํปิ "อาจริยุปชฺฌาย- วตฺตาทีนิ ปูเรสฺสาม ธูตงฺคานิ สมาทยิสฺสาม ภาวนํ วฑฺเฒสฺสามาติ เอกจิตฺตํปิ น อุปฺปชฺชติ, มเตน เต กึนานากรณาว โหนฺติ; เตน วุตฺตํ "เย ปมตฺตา ยถา มตาติ.
เอตํ วิเสสโต ญตฺวาติ: ปมตฺตสฺส วฏฺฏโต นิสฺสรณํ นตฺถิ, อปฺปมตฺตสฺส อตฺถีติ เอตํ วิเสสโต ชานิตฺวา. "เก ปน เอตํ วิเสสํ ชานนฺตีติ. อปฺปมาทมฺหิ ปณฺฑิตาติ: เย ปณฺฑิตา เมธาวิโน สปฺปญฺญา อตฺตโน อปฺปมาเท ฐตฺวา อปฺปมาทํ วฑฺเฒนฺติ, เต เอตํ วิเสสการณํ ชานนฺติ. อปฺปมาเท ปโมทนฺตีติ; เต เอวํ ญตฺวา ตสฺมึ อตฺตโน อปฺปมาเท ปโมทนฺติ ปหํสิตมุขา ตุฏฺฐปหฏฺฐา โหนฺติ. อริยานํ โคจเร รตาติ: เต เอวํ อปฺปมาเท ปโมทนฺตา ตํ อปฺปมาทํ วฑฺฒิตฺวา อริยานํ พุทฺธปจฺเจกพุทฺธสาวกานํ โคจรสงฺขาเต จตุสติปฏฺฐานาทิเภเท สตฺตตฺตึสโพธิปกฺขิยธมฺเม นววิเธ โลกุตฺตรธมฺเม จ รตา อภิรตา โหนฺตีติ อตฺโถ.
เต ฌายิโนติ: เต อปฺปมตฺตา ปณฺฑิตา "อฏฺฐสมาปตฺติสงฺขาเตน อารมฺมณูปนิชฺฌาเนน วิปสฺสนามคฺคผลสงฺขาเตน ลกฺขณูปนิชฺฌาเนน จาติ ทุพฺพิเธนปิ ฌาเนน ฌายิโน. สาตติกาติ: อภินิกฺขมนโต ปฏฺฐาย ยาว อรหตฺตปฺปตฺตา สตตํ ปวตฺตกายิกเจตสิกวิริยา. นิจฺจํ ทฬฺหปรกฺกมาติ ยนฺตํ ปุริสตฺถาเมน ปุริสวิริเยน ปุริสปรกฺกเมน ปตฺตพฺพํ, น ตํ อปาปุณิตฺวา วิริยสฺส สณฺฐานํ ภวิสฺสตีติ เอวรูเปน วิริเยน อนฺตรา อโนสกฺกิตฺวา นิจฺจํ ปวตฺเตน ทฬฺเหน ปรกฺกเมน สมนฺนาคตา. ผุสนฺตีติ: เอตฺถ เทฺว ผุสนา ญาณผุสนา วิปากผุสนา. ตตฺถ จตฺตาโร มคฺคา ญาณผุสนา นาม. จตฺตาริ ผลานิ วิปากผุสนา นาม. เตสุ อิธ วิปากผุสนา อธิปฺเปตา. อริยผเลน นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺตา ธีรา ปณฺฑิตา วิปากผุสนาย นิพฺพานํ สจฺฉิกโรนฺติ. โยคกฺเขมํ อนุตฺตรนฺติ: เย จตฺตาโร โยคา มหาชนํ วฏฺเฏ โอสีทาเปนฺติ, เตหิ เขมํ นิพฺภยํ สพฺเพหิ โลกิยโลตุตฺตรธมฺเมหิ เสฏฺฐตฺตา อนุตฺตรนฺติ.
เทสนาปริโยสาเน พหู โสตาปนฺนาทโย อเหสุํ. เทสนา มหาชนสฺส สาตฺถิกา ชาตาติ.