อตีเต พาราณสีนครวาสี เอโก มาณโว ตกฺกสิลํ คนฺตฺวา สิปฺปุคฺคหณตฺถาย ทิสาปาโมกฺขสฺสาจริยสฺส ธมฺมนฺเตวาสิโก หุตฺวา ปญฺจนฺนํ มาณวกสตานํ อนฺตเร อติวิย อาจริยสฺส อุปการโก อโหสิ, ปาทปริกมฺมาทีนิ สพฺพกิจฺจานิ กโรติ; ทนฺธตาย ปน กิญฺจิ อุคฺคณฺหิตุํ น สกฺโกติ. อาจริโย "อยํ มม พหุปกาโร, สิกฺขาเปสฺสามิ นนฺติ วายมนฺโตปิ กิญฺจิ สิกฺขาเปตุํ น สกฺโกติ. โส จิรํ วสิตฺวา เอกํ คาถํปิ อุคฺคณฺหิตุํ อสกฺโกนฺโต อุกฺกณฺฐิตฺวา "คมิสฺสามีติ อาจริยํ อาปุจฺฉิ. อาจริโย จินฺเตสิ "อยํ มยฺหํ อุปการโก, ปณฺฑิตภาวมสฺส ปจฺจาสึสามิ, น จ นํ กาตุํ สกฺโกมิ; อวสฺสํ มยา อิมสฺส ปจฺจุปกาโร กาตพฺโพ, เอกมสฺส มนฺตํ พนฺธิตฺวา ทสฺสามีติ. โส ตํ อรญฺญํ เนตฺวา "ฆเฏสิ ฆเฏสิ, กึการณา ฆเฏสิ; อหํปิ ตํ ชานามิ ชานามีติ อิมํ มนฺตํ พนฺธิตฺวา อุคฺคณฺหาเปนฺโต อเนกสตกฺขตฺตุํ ปริวตฺตาเปตฺวา "ปญฺญายติ เตติ ปุจฺฉิตฺวา, "อาม ปญฺญายตีติ วุตฺเต, "ทนฺเธน นาม วายามํ กตฺวา ปคุณํ กตํ สิปฺปํ น ปลายตีติ อาจิกฺขิตฺวา มคฺคปริพฺพยํ ทตฺวา "คจฺฉ อิมํ มนฺตํ นิสฺสาย ชีวิสฺสสิ, อปลายนตฺถาย ปนสฺส นิจฺจํ สชฺฌายํ กเรยฺยาสีติ วตฺวา ตํ อุยฺโยเชสิ. อถสฺส พาราณสีสมฺปตฺตกาเล "ปุตฺโต เม สิปฺปํ สิกฺขิตฺวา อาคโตติ มาตา มหาสกฺการสมฺมานมกาสิ.

ตทา พาราณสีราชา "อตฺถิ นุ โข เม กายกมฺมาทีสุ โกจิ โทโสติ ปจฺจเวกฺขนฺโต อตฺตโน อรุจฺจนกํ กิญฺจิ กมฺมํ อทิสฺวา "อตฺตโน วชฺชนฺนาม อตฺตโน น ปญฺญายติ, ปเรสํ ปญฺญายติ; นาครานํ ปริคฺคณฺหิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สายํ อญฺญาตกเวเสน นิกฺขมิตฺวา "สายมาสํ ภุญฺชิตฺวา นิสินฺนมนุสฺสานํ กถาสลฺลาโป นาม นานปฺปการโก โหติ; สจาหํ อธมฺเมน รชฺชํ กาเรมิ, `ปาเปน อธมฺมิกรญฺญา ทณฺฑพลิอาทีหิ หตมฺหาติ วกฺขนฺติ; สเจ ธมฺเมน กาเรมิ, `ทีฆายุโก โน โหตุ ราชาติอาทีนิ วตฺวา มม คุณํ กเถสฺสนฺตีติ เตสํ เตสํ เคหานํ ภิตฺติอนุสาเรน วิจริ. ตสฺมึ ขเณ อุมฺมงฺคโจรา ทฺวินฺนํ เคหานํ อนฺตเร อุมฺมงฺคํ ภินฺทนฺติ เอกอุมฺมงฺเคเนว เทฺว เคหานิ ปวิสนตฺถาย. ราชา เต ทิสฺวา เคหจฺฉายาย อฏฺฐาสิ. เตสํ อุมฺมงฺคํ ภินฺทิตฺวา เคหํ ปวิสิตฺวา ภณฺฑานํ โอโลกนกาเล มาณโว ปพุชฺฌิตฺวา ตํ มนฺตํ สชฺฌายนฺโต "ฆเฏสิ ฆเฏสิ, กึการณา ฆเฏสิ; อหํปิ ตํ ชานามิ ชานามีติ อาห. เต ตํ สุตฺวา "อิมินา กิรมฺห ญาตา, อิทานิ โน นาเสสฺสตีติ นิวตฺถวตฺถานิปิ ฉฑฺเฑตฺวา ภีตา สมฺมุขสมฺมุขฏฺฐาเนเนว ปลายึสุ. ราชา เต ปลายนฺเต ทิสฺวา อิตรสฺส จ มนฺตํ สชฺฌายนฺตสฺส สทฺทํ สุตฺวา นาครานํ ปริคฺคณฺหิตฺวา นิเวสนํ ปาวิสิ; วิภาตาย ปน รตฺติยา ปาโตว เอกํ ปุริสํ ปกฺโกสิตฺวา อาห "คจฺฉ ภเณ อสุกวีถิยํ อสุกสฺมึ ๑- นาม เคเห อุมฺมงฺโค ภินฺโน, ตตฺถ ตกฺกสิลโต สิปฺปํ อุคฺคณฺหิตฺวา อาคตมาณโว อตฺถิ; ตํ อาเนหีติ. โส คนฺตฺวา "ราชา ตํ ปกฺโกสตีติ วตฺวา มาณวํ อาเนสิ. อถ นํ ราชา อาห