เตสุ เอวํ กติกํ กตฺวา วิหรนฺเตสุ, เอกทิวสํ สา อุปาสิกา สปฺปิผาณิตาทีนิ คาหาเปตฺวา ทาสกมฺมกราทีหิ ปริวุตา สายณฺหสมเย ตํ วิหารํ คนฺตฺวา วิหารมชฺเฌ ภิกฺขู อทิสฺวา "กหํ นุ โข อยฺยา คตาติ ปุริเส ปุจฺฉิตฺวา, "อตฺตโน รตฺติฏฺฐานทิวาฏฺฐาเนสุ นิสินฺนา ภวิสฺสนฺติ อยฺเยติ วุตฺเต, "กึ นุ โข กตฺวา ทฏฺฐุํ สกฺขิสฺสามีติ อาห. อถ นํ ภิกฺขุสงฺฆสฺส กติกวตฺตชานนมนุสฺสา อาหํสุ "คณฺฑิยา ปหตาย สนฺนิปติสฺสนฺติ อยฺเยติ. สา คณฺฑึ ปหราเปสิ. ภิกฺขู คณฺฑิสทฺทํ สุตฺวา "กสฺสจิ อผาสุกํ ภวิสฺสตีติ สกสกฏฺฐาเนหิ นิกฺขมิตฺวา วิหารมชฺเฌ สนฺนิปตึสุ. เทฺวปิ ชนา เอกมคฺเคนาคตา นาม นตฺถิ. อุปาสิกา เอเกกฏฺฐานโต เอกเมกเมว อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา "มม ปุตฺเตหิ อญฺญมญฺญํ กลโห กโต ภวิสฺสตีติ จินฺเตตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ วนฺทิตฺวา ปุจฺฉิ "กลหํ นุ โข ภนฺเต กริตฺถาติ. "น กโรม มหาอุปาสิเกติ. "สเจ โว ภนฺเต กลโห นตฺถิ, อถ กสฺมา, ยถา อมฺหากํ เคหํ อาคจฺฉนฺตา สพฺเพ เอกโต อาคจฺฉถ; เอวํ อนาคนฺตฺวา, เอเกกฏฺฐานโต เอเกกาว อาคตาติ. "มหาอุปาสิเก เอเกกสฺมึ ฐาเน นิสีทิตฺวา สมณธมฺมํ กริมฺหาติ. "โก เอส ตาตา สมณธมฺโม นามาติ. "ทฺวตฺตึสาการสชฺฌายํ กโรม อตฺตภาเว ขยวยํ ปฏฺฐเปม มหาอุปาสิเกติ. "กึ ปน ภนฺเต ทฺวตฺตึสากาเร สชฺฌายํ กาตุํ อตฺตภาเว จ ขยวยํ ปฏฺฐเปตุํ ตุมฺหากเมว วฏฺฏติ อุทาหุ อมฺหากํปีติ. "กสฺสจิ ภควตา อวาริโต เอส ธมฺโม มหาอุปาสิเกติ. "เตนหิ มยฺหํปิ ทฺวตฺตึสาการํ เทถ อตฺตภาเว จ ขยวยํ ปฏฺฐปนํ อาจิกฺขถาติ. "เตนหิ อุคฺคณฺห มหาอุปาสิเกติ สพฺพํ อุคฺคณฺหาเปสุํ. สา ตโต ปฏฺฐาย ทฺวตฺตึสากาเร สชฺฌายํ กตฺวา อตฺตนิ ขยวยํ ปฏฺฐเปตฺวา เตหิ ภิกฺขูหิ ปุเรตรเมว ตโย มคฺเค ตีณิ จ ผลานิ ปาปุณิ. มคฺเคเนว จสฺสา จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา โลกิยอภิญฺญา จ อาคมึสุ. สา มคฺคผลสุขโต อุฏฺฐาย ทิพฺพจกฺขุนา โอโลเกตฺวา "กทา นุ โข มม ปุตฺเตหิ อยํ ธมฺโม อธิคโตติ อุปธาเรนฺตี "สพฺเพปิเม สราคา สโทสา สโมหา, ฌานวิปสฺสนามตฺตํ เตสํ นตฺถิ; กินฺนุ โข มยฺหํ ปุตฺตานํ อรหตฺตสฺส อุปนิสฺสโย อตฺถิ นตฺถีติ อาวชฺเชตฺวา "อตฺถีติ ทิสฺวา "เสนาสนสปฺปายํ นุ โข อตฺถิ นตฺถีติ อาวชฺเชตฺวา เสนาสนสปฺปายํปิ ทิสฺวา "ปุคฺคลสปฺปายํ นุ โข น ลภนฺตีติ อาวชฺเชตฺวา ปุคฺคลสปฺปายํปิ ทิสฺวา "อาหารสปฺปายํ นุ โข น ลภนฺตีติ อุปธาเรนฺตี "อาหารสปฺปายํ เนสํ นตฺถีติ ทิสฺวา ตโต ปฏฺฐาย นานาวิธํ ยาคุํ อเนกปฺปการํ ขชฺชกํ นานคฺครสญฺจ โภชนํ สมฺปาเทตฺวา ภิกฺขู นิสีทาเปตฺวา ทกฺขิโณทกํ ทตฺวา "ภนฺเต ตุมฺหากํ ยํ ยํ รุจฺจติ, ตํ ตํ คเหตฺวา ปริภุญฺชถาติ นิยฺยาเทสิ. เต ยถารุจิยา ยาคุอาทีนิ คเหตฺวา ปริภุญฺชนฺติ. เตสํ สปฺปายาหารํ ลภนฺตานํ จิตฺตํ เอกคฺคํ อโหสิ. เต เอกคฺเคน จิตฺเตน วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา นจิรสฺเสว สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปตฺวา จินฺตยึสุ "อโห มหาอุปาสิกา อมฺหากํ ปติฏฺฐา ชาตา; สเจ มยํ สปฺปายาหารํ น ลภิมฺหา, น โน มคฺคผลปฏิเวโธ อภวิสฺส; อิทานิ วุตฺถวสฺสา ปวาเรตฺวา สตฺถุ สนฺติกํ คมิสฺสามาติ. เต "สตฺถารํ ทฏฺฐุกามมฺหาติ มหาอุปาสิกํ อาปุจฺฉึสุ. มหาอุปาสิกา "สาธุ อยฺยาติ เต อนุคนฺตฺวา "ปุนปิ ภนฺเต อมฺเห โอโลเกยฺยาถาติ พหูนิ ปิยวจนานิ วตฺวา ปฏินิวตฺติ. เตปิ โข ภิกฺขู สาวตฺถึ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสินฺนา "กจฺจิ ภิกฺขเว ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, น จ ปิณฺฑเกน กิลมิตฺถาติ วุตฺตา "ขมนียํ ภนฺเต, ยาปนียํ ภนฺเต, ปิณฺฑเกน ปน ๑- เนว กิลมิมฺหา; อมฺหากํ หิ มาติกมาตา นาเมกา อุปาสิกา จิตฺตวารํ ญตฺวา `อโห วต โน เอวรูปนฺนาม อาหารํ ปฏิยาเทยฺยาติ จินฺติเต, ยถาจินติตํ อาหารํ ปฏิยาเทตฺวา อทาสีติ ตสฺสา คุณกถํ กถยึสุ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๗๘๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. จิตตวรรค”