@๔. สี. ม. ยุ. ฐเปตฺวา. วีถิจตุกฺกสิงฺฆาฏกสมฺปนฺนํ อนฺตราปณํ ตํ "วิลุมฺปิสฺสามาติ พหิทฺธา โจรา อาคนฺตฺวา ปวิสิตุํ อสกฺโกนฺตา ปพฺพตํ อาสชฺช ปฏิหตา วิย คจฺฉนฺติ; เอวเมว ปณฺฑิโต กุลปุตฺโต อตฺตโน วิปสฺสนาจิตฺตํ ถิรํ นครสทิสํ กตฺวา ถเกตฺวา นคเร ฐิโต เอกโตธาราทินา นานปฺปกาเรน อาวุเธน โจรคณํ วิย วิปสฺสนามเยน จ อริยมคฺคมเยน จ ปญฺญาวุเธน ตํ ตํ มคฺควชฺฌํ กิเลสํ ปฏิพาหนฺโต ตํ กิเลสมารํ โยเธถ ปหเรยฺยาติ อตฺโถ. ชิตญฺจ รกฺเขติ: ชิตํ อุปฺปาทิตํ ตรุณวิปสฺสนํ อาวาสสปฺปายอุตุสปฺปายโภชนสปฺปายปุคฺคลสปฺปายธมฺมสฺสวนสปฺปายาทีนิ อาเสวนฺโต อนฺตรนฺตรา สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา ตโต วุฏฺฐาย สุทฺธจิตฺเตน สงฺขาเร สมฺมสนฺโต รกฺเขยฺย. อนิเวสโน สิยาติ: อนาลโย ภเวยฺย. "ยถา นาม โยโธ สงฺคามสีเส พลโกฏฺฐกํ กตฺวา อมิตฺเตหิ สทฺธึ ยุชฺฌนฺโต ฉาโต วา ปิปาสิโต วา หุตฺวา สนฺนาเห สิถิเล อาวุเธ วา ปติเต พลโกฏฺฐกํ ปวิสิตฺวา วิสฺสมิตฺวา ภุญฺชิตฺวา ปิวิตฺวา สนฺนยฺหิตฺวา อาวุธํ คเหตฺวา ปุน นิกฺขมิตฺวา ยุชฺฌนฺโต ปรเสนํ มทฺทติ อชิตํ ชินาติ ชิตํ รกฺขติ; โส หิ สเจ พลโกฏฺฐเก เอวํ วิสฺสมนฺโต ตํ อสฺสาเทนฺโต อจฺเฉยฺย, รชฺชํ ปรหตฺถคตํ กเรยฺย; เอวเมว ภิกฺขุ ปฏิลทฺธํ ตรุณวิปสฺสนํ ปุนปฺปุนํ สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา ตโต วุฏฺฐาย สุทฺธจิตฺเตน สงฺขาเร สมฺมสนฺโต รกฺขิตุํ สกฺโกติ อุตฺตริมคฺคปฏิลาเภน กิเลสมารํ ชินาติ; สเจ ปน โส สมาปตฺติเมว อสฺสาเทติ สุทฺธจิตฺเตน ปุนปฺปุนํ สงฺขาเร น สมฺมสติ. มคฺคผลปฏิเวธํ กาตุํ น สกฺโกติ; ตสฺมา รกฺขิตพฺพยุตฺตกํ รกฺขนฺโต อนิเวสโน สิยา สมาปตฺตึ นิเวสนํ กตฺวา ตตฺถ น นิเวเสยฺย อาลยํ น กเรยฺยาติ อตฺโถ. "ตุมฺเห เอวํ กโรถาติ เอวํ สตฺถา เตสํ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสสิ.

เทสนาวสาเน ปญฺจสตา ภิกฺขู นิสินฺนฏฺฐาเน นิสินฺนาว สห ปฏิสมฺภิทาหิ อรหตฺตํ ปตฺวา ตถาคตสฺส สุวณฺณวณฺณํ สรีรํ วณฺเณนฺตา โถเมนฺตา วนฺทนฺตาว อาคจฺฉึสูติ.

อารทฺธวิปสฺสกภิกฺขุวตฺถุ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๘๐๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. จิตตวรรค”