วตฺถุ ราชคเห สมุฏฺฐิตํ. ราชคหนครสฺส กิร อวิทูเร สกฺกรํ นาม นิคโม อโหสิ, ตตฺเถโก มจฺฉรี โกสิโย นาม เสฏฺฐี อสีติโกฏิวิภโว ปฏิวสติ. โส ติณคฺเคน เตลพินฺทุมฺปิ ปเรสํ นํ เทติ. น อตฺตนา ปริภุญฺชติ. อิติสฺส ตํ วิภวชาตํ เนว ปุตฺตทาราทีนํ น สมณพฺราหฺมณานํ อตฺถํ อนุโภติ รกฺขสปริคฺคหิตา โปกฺขรณี วิย อปริโภคํ ติฏฺฐตีติ.

สตฺถา เอกทิวสํ ปจฺจูสสมเย มหากรุณาสมาปตฺติโต วุฏฺฐาย สกลโลกธาตุยํ โพธเนยฺยพนฺธเว โอโลเกนฺโต ปญฺจจตฺตาฬีสโยชนมตฺถเก วสนฺตสฺส เสฏฺฐิโน สปชาปติกสฺส โสตาปตฺติผลสฺส อุปนิสฺสยํ อทฺทส. ตโต ปุริมทิวเส ปน โส ราชานํ อุปฏฺฐาตุํ ราชเคหํ คนฺตฺวา ราชุปฏฺฐานํ กตฺวา อาคจฺฉนฺโต เอกํ ฉาตชฺฌตฺตํ ชนปทมนุสฺสํ กุมฺมาสปูวํ กปลฺลปูวํ ขาทนฺตํ ทิสฺวา ตตฺถ ปิปาสํ อุปฺปาเทตฺวา อตฺตโน ฆรํ คนฺตฺวา จินฺเตสิ "สจาหํ `กปลฺลปูวํ ขาทิตุกาโมมฺหีติ วกฺขามิ, พหู มยา สทฺธึ ขาทิตุกามา ภวิสฺสนฺติ, เอวํ เม พหูนิ ติลตณฺฑุลสปฺปิผาณิตาทีนิ ปริกฺขยํ คมิสฺสนฺติ, น กสฺสจิ กเถสฺสามีติ ตณฺหํ อธิวาเสนฺโต จรติ. โส คจฺฉนฺเต

อถ นํ ภริยา อุปสงฺกมิตฺวา ปิฏฺฐึ ปริมชฺชิตฺวา "กินฺเต สามิ อผาสุกนฺติ ปุจฺฉิ. "น เม กิญฺจิ อผาสุกํ อตฺถีติ. "กินฺนุ โข เต ราชา กุปิโตติ. "ราชาปิ เม น กุปฺปตีติ. "อถ กินฺเต ปุตฺตธีตาหิ วา ทาสกมฺมกราทีหิ วา กิญฺจิ อมนาปํ กตํ อตฺถีติ. "เอวรูปํปิ นตฺถีติ. "กิสฺมึ ปน เต ตณฺหา อตฺถีติ. เอวํ วุตฺเตปิ, ธนหานิภเยน กิญฺจิ อวตฺวา นิสฺสทฺโทว นิปชฺชิ. อถ นํ ภริยา "กเถหิ สามิ, กิสฺมึ เต ตณฺหาติ อาห. โส วจนํ ปริคิลนฺโต วิย "อตฺถิ เม ตณฺหาติ อาห. "กึ ตณฺหา สามีติ. "กปลฺลปูวํ ขาทิตุกาโมมฺหีติ. "อถ กิมตฺถํ เม น กเถสิ, กึ ตฺวํ ทลิทฺโทสิ, อิทานิ สกลสกฺกรนิคมวาสีนํ ปโหนเก กปลฺลปูเว ปจิสฺสามีติ. "กินฺเต เอเตหิ, อตฺตโน กมฺมํ กตฺวา ขาทิสฺสนฺตีติ. "เตนหิ เอกรจฺฉวาสีนํ ปโหนเก กปลฺลปูเว ปจิสฺสามีติ. "ชานามหํ ตว มหทฺธนภาวนฺติ. "อิมสฺมึ เคหสามนฺเต สพฺเพสํ ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ. "ชานามหํ ตว มหชฺฌาสยภาวนฺติ. "เตนหิ เต ปุตฺตทารมตฺตสฺเสว ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ. "กินฺเต เอเตหีติ. "กึ ปน ตุยฺหญฺจ มยฺหญฺจ ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ. "ตฺวํ กึ กริสฺสสีติ. "เตนหิ เอกกสฺเสว เต ปโหนกํ กตฺวา ปจามีติ. "อิมสฺมึ ฐาเน ปจฺจมาเน, พหู ปจฺจาสึสนฺติ, สกลตณฺฑุเล ฐเปตฺวา ภินฺนตณฺฑุเล จ อุทฺธนกปลฺลานิ จ อาทาย โถกํ ขีรสปฺปิมธุผาณิตญฺจ คเหตฺวา สตฺตภูมิกสฺส ปาสาทสฺส อุปริมตลํ อารุยฺห ปจ, ตตฺถาหํ เอกโกว นิสีทิตฺวา ขาทิสฺสามีติ. สา "สาธูติ ปฏิสฺสุณิตฺวา คเหตพฺพํ คาหาเปตฺวา ปาสาทํ อารุยฺห ทาสิโย วิสฺสชฺเชตฺวา เสฏฺฐึ ปกฺโกสาเปสิ. โส อาทิโต ปฏฺฐาย ทฺวารานิ ปิทหนฺโต สพฺพทฺวาเรสุ สูจิฆฏิกานิ ทตฺวา สตฺตมํ ตลํ อภิรุหิตฺวา ตตฺถปิ ทฺวารํ ปิทหิตฺวา นิสีทิ. ภริยาปิสฺส อุทฺธเน อคฺคึ ชาเลตฺวา กปลฺลํ อาโรเปตฺวา ปูเว ปจิตุํ อารภิ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๘๔๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. ปุปผวรรค”