สาวตฺถิยมฺปิ โข มิคารเสฏฺฐิโน ปุตฺโต ปุณฺณวฑฺฒนกุมาโร นาม วยปฺปตฺโต อโหสิ. อถ นํ มาตาปิตโร วทึสุ "ตาต ตว รุจฺจนฏฺฐาเน เอกํ ทาริกํ อุปธาเรหีติ. "มยฺหํ เอวรูปาย ภริยาย กิจฺจํ นตฺถีติ. "ปุตฺต มา เอวํ กริ, กุลํ นาม อปุตฺตกํ น ติฏฺฐตีติ. โส ปุนปฺปุนํ วุจฺจมาโน "เตนหิ ปญฺจกลฺยาณสมนฺนาคตํ ทาริกํ ลภมาโน ตุมฺหากํ วจนํ กริสฺสามีติ อาห. "กานิ ปเนตานิ ปญฺจ กลฺยาณานิ นาม ตาตาติ. "เกสกลฺยาณํ มํสกลฺยาณํ อฏฺฐิกลฺยาณํ ฉวิกลฺยาณํ วยกลฺยาณนฺติ.

มหาปุญฺญาย หิ อิตฺถิยา เกสา โมรกลาปสทิสา หุตฺวา มุญฺจิตฺวา วิสฺสฏฺฐา นิวาสนนฺตํ ปหริตฺวา นิวตฺติตฺวา อุทฺธคฺคา ติฏฺฐนฺติ, อิทํ เกสกลฺยาณํ นาม. ทนฺตาวรณํ พิมฺพผลสทิสํ วณฺณสมฺปนฺนํ สมํ สุผุสฺสิตํ โหติ, อิทํ มํสกลฺยาณํ นาม. ทนฺตา สุกฺกา สมา อวิวรา อุสฺสาเปตฺวา ฐปิตวชิรปนฺตี วิย สมุจฺฉินฺนสงฺขปนฺตี วิย จ โสภนฺติ, อิทํ อฏฺฐิกลฺยาณํ นาม. กาฬิยา วณฺณกาทีหิ อวิลิตฺโตเอว ฉวิวณฺโณ สินิทฺโธ นีลุปฺปลทามสทิโส โหติ, โอทาตาย กณฺณิการปุปฺผทามสทิโส โหติ; อิทํ ฉวิกลฺยาณํ นาม. ทสกฺขตฺตุํ วิชาตาปิ โข ปน สกึ วิชาตา วิย อวิคตโยพฺพนาว โหติ, อิทํ วยกลฺยาณํ นามาติ.

อถสฺส มาตาปิตโร อฏฺฐุตฺตรสตพฺราหฺมเณ นิมนฺเตตฺวา โภเชตฺวา "ปญฺจกลฺยาณสมนฺนาคตา อิตฺถิโย นาม โหนฺตีติ ปุจฺฉึสุ. "อาม โหนฺตีติ. "เตนหิ เอวรูปํ ทาริกํ ปริเยสิตุํ อฏฺฐ ชนา คจฺฉนฺตูติ พหุธนํ ทตฺวา "อาคตกาเล จ โว กาตพฺพํ ชานิสฺสาม, คจฺฉถ, เอวรูปํปิ ทาริกํ ปริเยสถ, ทิฏฺฐกาเล จ อิมํ ปิลนฺเธยฺยาถาติ สตสหสฺสคฺฆนิกํ สุวณฺณมาลํ ทตฺวา อุยฺโยเชสุํ. เต มหนฺตมหนฺตานิ นครานิ คนฺตฺวา ปริเยสมานา ปญฺจกลฺยาณสมนฺนาคตํ ทาริกํ อทิสฺวา นิวตฺติตฺวา อาคจฺฉนฺตา วิวฏนกฺขตฺตทิวเส สาเกตํ อนุปฺปตฺตา "อชฺช อมฺหากํ กมฺมํ นิปฺปชฺชิสฺสตีติ จินฺตยึสุ. ตสฺมึ ปน นคเร อนุสํวจฺฉรํ วิวฏนกฺขตฺตํ นาม โหติ. ตทา พหิอนิกฺขมนกุลานิปิ ปริวาเรน สทฺธึ เคหา นิกฺขมิตฺวา อปฺปฏิจฺฉนฺเนน สรีเรน ปทสาว นทีตีรํ คจฺฉนฺติ. ตสฺมึ ทิวเส ขตฺติยมหาสาลาทีนํ ปุตฺตาปิ "อตฺตโน สมานชาติกํ มนาปํ กุลทาริกํ ทิสฺวา มาลาคุเลน ปริกฺขิปิสฺสามาติ ตํ ตํ มคฺคํ นิสฺสาย ติฏฺฐนฺติ. เตปิ พฺราหฺมณา นทีตีเร เอกํ สาลํ ปวิสิตฺวา อฏฺฐํสุ. ตสฺมึ ขเณ วิสาขา ปณฺณรสโสฬสวสฺสุทฺเทสิกา หุตฺวา สพฺพาภรณปฺปฏิมณฺฑิตา ปญฺจหิ กุมารีสเตหิ ปริวุตา "นทึ คนฺตฺวา นหายิสฺสามีติ ตํ ปเทสํ ปตฺตา. อถโข เมโฆ อุฏฺฐหิตฺวา ปาวสฺสิ. ปญฺจสตา กุมาริโย เวเคน คนฺตฺวา สาลํ ปวิสึสุ. พฺราหฺมณา โอโลเกนฺตา ตาสุ เอกํปิ ปญฺจกลฺยาณสมนฺนาคตํ น ปสฺสึสุ. วิสาขา ปกติคมเนเนว สาลํ ปาวิสิ. วตฺถาภรณานิ เตมึสุ. พฺราหฺมณา ตสฺสา จตฺตาริ กลฺยาณานิ ทิสฺวา ทนฺเต ปสฺสิตุกามา "อลสชาติกา อมฺหากํ ธีตา, เอติสฺสา สามิโก กญฺชิกมตฺตมฺปิ น ลภิสฺสติ มญฺเญติ อญฺญมญฺญํ กถยึสุ. อถ เน วิสาขา อาห "กํ วเทถ ตุมฺเหติ. "ตํ กเถม อมฺมาติ. มธุโร กิร ตสฺสา สทฺโท กํสตาลสฺสโร วิย นิจฺฉรติ. อถ เน ปุน มธุรสทฺเทน "กึการณา กเถถาติ ปุจฺฉิ. "ตว ปริวาริตฺถิโย วตฺถาลงฺกาเร อเตเมตฺวา เวเคน สาลํ ปวิฏฺฐา, ตุยฺหํ เอตฺตกํ ฐานํ เวเคน อาคมนมตฺตมฺปิ นตฺถิ, วตฺถาภรณานิ เตเมตฺวา อาคตาสิ; ตสฺมา กเถมาติ. "ตาตา มา เอวํ วเทถ, อหํ เอตาหิ พลวตรา, การณํ ปน สลฺลกฺเขตฺวา ชเวน นาคตมฺหีติ. "กึ อมฺมาติ. "ตาตา จตฺตาโร ชนา ชวมานา น โสภนฺติ, อปรมฺปิ เอกํ การณํ อตฺถีติ. "กตเม จตฺตาโร ชวมานา น โสภนฺติ อมฺมาติ. "ตาตา อภิสิตฺโต ราชา ตาว สพฺพาภรณปฺปฏิมณฺฑิโต กจฺฉํ พนฺธิตฺวา ราชงฺคเณ ชวมาโน น โสภติ, `กึ อยํ ราชา คหปติโก วิย ธาวตีติ อญฺญทตฺถุ ครหํ ลภติ, สณิกํ คจฺฉนฺโตว โสภติ; รญฺโญ มงฺคลหตฺถีปิ อลงฺกโต ชวมาโน น โสภติ, วารณลีฬฺหาย คจฺฉนฺโตว โสภติ; ปพฺพชิโต ชวมาโน น โสภติ, `กึ อยํ สมโณ คิหี วิย ธาวตีติ เกวลํ ครหเมว ลภติ, สมิตคมเนน ปน โสภติ; อิตฺถี ชวมานา น โสภติ, `กึ เอสา อิตฺถี ปุริโส วิย ธาวตีติ ครหิตพฺพาว โหติ, ปกติคมเนน โสภติ: ๑- อิเม จตฺตาโร ชวมานา น โสภนฺติ ตาตาติ. "กตมํ ปเนกํ อปรํ การณํ อมฺมาติ. "ตาตา มาตาปิตโร นาม ธีตรํ องฺคปฺปจฺจงฺคานิ สณฺฐเปตฺวา โปเสนฺติ, มยํ หิ วิกฺกีณิยภณฺฑํ นาม, อมฺเห ปรกุลํ เปสนตฺถาย โปเสนฺติ, สเจ ชวมานานํ นิวตฺถทุสฺสกณฺเณ วา อกฺกมิตฺวา ภูมิยํ วา ปกฺขลิตฺวา ปติตกาเล หตฺโถ วา ปาโท วา ภิชฺเชยฺย, กุลสฺเสว ภาโร ภเวยฺยาม, ปสาธนภณฺฑํ ปน เตเมตฺวา สุกฺขิสฺสติ; อิมํ การณํ สลฺลกฺเขตฺวา น ธาวิตมฺหิ ตาตาติ. พฺราหฺมณา ตสฺสา กถนกาเล ทนฺตสมฺปตฺตึ ทิสฺวา "เอวรูปา โน สมฺปตฺติ น ทิฏฺฐปุพฺพาติ ตสฺสา สาธุการํ ทตฺวา "อมฺม ตุยฺเหเวสา อนุจฺฉวิกาติ วตฺวา ตํ สุวณฺณมาลํ ปิลนฺธยึสุ. อถ เน ปุจฺฉิ "กตรนครโต อาคตตฺถ ตาตาติ. "สาวตฺถิโต อมฺมาติ. "เสฏฺฐิกุลํ กตรํ นามาติ. "มิคารเสฏฺฐี นาม อมฺมาติ. "อยฺยปุตฺโต โก นามาติ. "ปุณฺณวฑฺฒนกุมาโร นาม อมฺมาติ. สา "สมานชาติกํ โน กุลนฺติ อธิวาเสตฺวา ปิตุ สาสนํ ปหิณิ "อมฺหากํ รถํ เปเสนฺตูติ. กิญฺจาปิ หิ สา อาคมนกาเล ปทสา อาคตา, สุวณฺณมาลาย ปน ปิลนฺธนกาลโต ปฏฺฐาย ตถา คนฺตุํ น ลภติ, อิสฺสรทาริกา รถาทีหิ คจฺฉนฺติ, อิตรา ปกติยานกํ อภิรุหนฺติ, ฉตฺตํ วา ตาลปณฺณํ วา อุปริ กโรนฺติ, ตสฺมึปิ อสติ, นิวตฺถสาฏกสฺส ทสนฺตํ อุกฺขิปิตฺวา อํเส ขิปนฺติเอว. ตสฺสา ปน ปิตา ปญฺจ รถสตานิ เปเสสิ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๘๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. ปุปผวรรค”