อเถกทิวสํ สตฺถา ปจฺจูสสมเย โลกํ โวโลเกนฺโต เทวโลกา จวิตฺวา ภทฺทิยนคเร เสฏฺฐิกุเล นิพฺพตฺตสฺส ภทฺทิยสฺส นาม เสฏฺฐิปุตฺตสฺส อุปนิสฺสยสมฺปตฺตึ ทิสฺวา อนาถปิณฺฑิกสฺส เคเห ภตฺตกิจฺจํ กตฺวา อุตฺตรทฺวาราภิมุโข อโหสิ. ปกติยาปิ สตฺถา วิสาขาย เคเห ภิกฺขํ คณฺหิตฺวา ทกฺขิณทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา เชตวเน วสติ, อนาถปิณฺฑิกสฺส เคเห ภิกฺขํ คณฺหิตฺวา ปาจีนทฺวาเรน นิกฺขมิตฺวา ปุพฺพาราเม วสติ. อุตฺตรทฺวารํ สนฺธาย คจฺฉนฺตํเยว ภควนฺตํ ทิสฺวา "จาริกํ ปกฺกมิสฺสตีติ ชานนฺติ. วิสาขาปิ ตํทิวสํ "สตฺถา อุตฺตรทฺวาราภิมุโข คโตติ สุตฺวาว เวเคน คนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อาห "จาริกํ คนฺตุกามตฺถ ภนฺเตติ. "อาม วิสาเขติ. "ภนฺเต เอตฺตกํ ธนํ ปริจฺจชิตฺวา ตุมฺหากํ วิหารํ กาเรมิ, นิวตฺตถ ภนฺเตติ. "อนิวตฺตคมนํ อิทํ วิสาเขติ. สา "อทฺธา เหตุสมฺปนฺนํ กญฺจิ ปสฺสติ ภควาติ จินฺเตตฺวา "เตนหิ ภนฺเต มยฺหํ กตากตวิชานนกํ เอกํ ภิกฺขุํ นิวตฺตาเปตฺวา คจฺฉถาติ อาห. "ยํ โรเจสิ, ตสฺส ปตฺตํ คณฺห วิสาเขติ. สา กิญฺจาปิ อานนฺทตฺเถรํ ปิยายติ, "มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร อิทฺธิมา, เอตํ เม นิสฺสาย กมฺมํ ลหุํ นิปฺปชฺชิสฺสตีติ ปน จินฺเตตฺวา เถรสฺส ปตฺตํ คณฺหิ. เถโร สตฺถารํ โอโลเกสิ. สตฺถา "ตว ปริวาเร ปญฺจสเต ภิกฺขู คเหตฺวา นิวตฺต โมคฺคลฺลานาติ. โส ตถา อกาสิ. ตสฺสานุภาเวน ปญฺญาสสฏฺฐิโยชนานิปิ รุกฺขตฺถาย จ ปาสาณตฺถาย จ คตา มนุสฺสา มหนฺเต มหนฺเต รุกฺเข จ ปาสาเณ จ คเหตฺวา ตํทิวสเมว อาคจฺฉนฺติ, เนว สกเฏ รุกฺขปาสาเณ อาโรเปนฺตา กิลมนฺติ, น อกฺโข ภญฺชติ, น จิรสฺเสว เทฺวภูมิกํ ปาสาทํ กรึสุ. "เหฏฺฐาภูมิยํ ปญฺจ คพฺภสตานิ อุปริภูมิยํ ปญฺจ คพฺภสตานีติ คพฺภสหสฺสปฏิมณฺฑิโต ปาสาโท อโหสิ. สตฺถา นวหิ มาเสหิ จาริกํ จริตฺวา ปุน สาวตฺถึ อคมาสิ. วิสาขายปิ ปาสาเท กมฺมํ นวหิ เอว มาเสหิ นิฏฺฐิตํ. ปาสาทกูฏํ ฆนโกฏิมรตฺตสุวณฺเณเนว สฏฺฐิอุทกฆฏคฺคณฺหนกํ กาเรสิ. "สตฺถา เชตวนมหาวิหารํ คจฺฉตีติ สุตฺวา ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวา สตฺถารํ อตฺตโน วิหารํ เนตฺวา ปฏิญฺญํ คณฺหิ "ภนฺเต อิมํ จาตุมฺมาสํ ภิกฺขุสงฺฆํ คเหตฺวา อิเธว วสถ, ปาสาทมหํ กริสฺสามีติ. สตฺถา อธิวาเสสิ. สา ตโต ปฏฺฐาย พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส วิหาเรเยว ทานํ เทติ. อถสฺสา เอกา สหายิกา สหสฺสคฺฆนิกํ เอกํ วตฺถํ อาทาย อาคนฺตฺวา "สหายิเก อหํ อิมํ วตฺถํ ตว ปาสาเท ภุมฺมตฺถรณสงฺเขเปน อตฺถริตุกามา, อตฺถรณฏฺฐานํ เม อาจิกฺขถาติ อาห. "สหายิเก สเจ ตฺยาหํ `โอกาโส นตฺถีติ วกฺขามิ, ตฺวํ `เม โอกาสํ อทาตุกามาติ มญฺญิสฺสสิ, สยเมว ปาสาทสฺส เทฺว ภูมิโย คพฺภสหสฺสญฺจ โอโลเกตฺวา อตฺถรณฏฺฐานํ ชานาหีติ. สา สหสฺสคฺฆนิกํ วตฺถํ คเหตฺวา ตตฺถ ตตฺถ วิจรนฺตี ตโต อปฺปตรมูลํ วตฺถํ อทิสฺวา "นาหํ อิมสฺมึ ปาสาเท ปุญฺญภาคํ ลภามีติ โทมนสฺสปฺปตฺตา เอกสฺมึ ฐาเน โรทนฺตี อฏฺฐาสิ. อถ นํ อานนฺทตฺเถโร ทิสฺวา "กสฺมา โรทสีติ ปุจฺฉิ. สา ตมตฺถํ อาโรเจสิ. เถโร "มา จินฺตยิ, อหํ เต อตฺถรณฏฺฐานํ อาจิกฺขิสฺสามีติ วตฺวา `โสปาเณ ปาทปุญฺฉนกํ กตฺวา อตฺถราหิ, ภิกฺขู ปาเท โธวิตฺวา ปฐมํ ตตฺถ ปาทํ ปุญฺฉิตฺวา อนฺโต ปวิสิสฺสนฺติ, เอวนฺเต มหปฺผลํ ภวิสฺสตีติ อาห. วิสาขาย กิเรตํ อสลฺลกฺขิตฏฺฐานํ. วิสาขา จตฺตาโร มาเส อนฺโตวิหาเร พุทฺธปฺปมุขสฺส ภิกฺขุสงฺฆสฺส ทานํ อทาสิ. โอสานทิวเส ภิกฺขุสงฺฆสฺส จีวรสาฏเก อทาสิ. สงฺฆนวเกน ลทฺธจีวรสาฏกา สหสฺสํ อคฺฆึสุ. สพฺเพสํ ปตฺตานิ ๑- ปูเรตฺวา เภสชฺชํ อทาสิ. ทานปริจฺจาเค นว โกฏิโย อคมํสุ. อิติ "วิหารสฺส ภูมิคฺคหเณ นว โกฏิโย, วิหารการาปเน นว, วิหารมเห นวาติ สพฺพาปิ สตฺตวีสติ โกฏิโย พุทฺธสาสเน ปริจฺจชิ. อิตฺถีภาเว ฐตฺวา มิจฺฉาทิฏฺฐิกสฺส เคเห วสมานาย เอวรูโป ปริจฺจาโค นาม อญฺญิสฺสา นตฺถิ.