อตีเต พาราณสีรญฺโญ ปุตฺโต เอกํ นิโคฺรธรุกฺขํ อุปสงฺกมิตฺวา ตตฺถ นิพฺพตฺตาย เทวตาย อายาจิ "สามิ เทวราช อิมสฺมึ ชมฺพุทีเป เอกสตราชาโน เอกสตอคฺคมเหสิโย, สจาหํ ปิตุ อจฺจเยน รชฺชํ ลภิสฺสามิ, เอเตสํ คลโลหิเตน พลึ กริสฺสามีติ. โส, ปิตริ กาลกเต, รชฺชํ ปตฺวา "เทวตาย เม อานุภาเวน รชฺชํ ปตฺตํ, พลิมสฺสา กริสฺสามีติ มหติยา เสนาย นิกฺขมิตฺวา เอกํ ราชานํ อตฺตโน วเส วตฺเตตฺวา เตน สทฺธึ อปรมฺปิ อปรมฺปีติ สพฺเพ ราชาโน อตฺตโน วเส กตฺวา สทฺธึ อคฺคมเหสีหิ อาทาย คจฺฉนฺโต, อุคฺคเสนสฺส นาม สพฺพกนิฏฺฐสฺส รญฺโญ ธมฺมทินฺนา นาม อคฺคมเหสี ครุคพฺภา, ตํ โอหาย คนฺตฺวา "เอตฺตกํ ชนํ วิสปานกํ ปาเยตฺวา มาเรสฺสามีติ รุกฺขมูลํ โสธาเปสิ.

เทวตา จินฺเตสิ "อยํ ราชา เอตฺตเก ราชาโน คณฺหนฺโต มํ นิสฺสาย คณฺหาติ, เตสํ คลโลหิเตน มยฺหํ พลิกมฺมํ กาตุกาโม, สเจ ปนายํ เอเต ฆาเตสฺสติ, ชมฺพุทีเป ราชวํโส อุจฺฉิชฺชิสฺสติ, รุกฺขมูลํปิ เม อสุจิ ภวิสฺสติ, สกฺขิสฺสามิ นุ โข ตํ นิวาเรตุนฺติ. สา อุปธาเรนฺตี "นาหํ สกฺขิสฺสามีติ ญตฺวา อญฺญํ เทวตํ อุปสงฺกมิตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา "ตฺวํ สกฺขิสฺสสีติ อาห. ตายปิ ปฏิกฺขิตฺตา อญฺญํปิ อญฺญํปีติ เอวํ สกลจกฺกวาฬเทวตาโย อุปสงฺกมิตฺวา ตาหิปิ ปฏิกฺขิตฺตา จตุนฺนํ มหาราชานํ สนฺติกํ คนฺตฺวา "มยํ น สกฺโกม, อมฺหากํ ปน ราชา อมฺเหหิ ปุญฺเญน จ ปญฺญาย จ วิสิฏฺโฐ, ตํ ปุจฺฉาติ เตหิปิ ปฏิกฺขิตฺตกาเล สกฺกํ อุปสงฺกมิตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา ๑- "เทว ตุมฺเหสุ อปฺโปสฺสุกฺกตฺตํ อาปนฺเนสุ, ขตฺติยวํโส อุจฺฉิชฺชิสฺสติ, ตสฺส ปฏิสรณํ โหถาติ อาห. สกฺโก "อหํปิ ตํ ปฏิพาหิตุํ น สกฺขิสฺสามิ, อุปายํ ปน เต วกฺขามีติ วตฺวา อุปายํ อาจิกฺขิ "คจฺฉ ตฺวํ, รญฺโญ ปสฺสนฺตสฺเสว, รตฺตวตฺถํ นิวาเสตฺวา อตฺตโน รุกฺขโต นิกฺขมิตฺวา คมนาการํ ทสฺเสหิ, อถ ตํ ราชา `เทวตา เม คจฺฉติ, นิวตฺตาเปสฺสามิ นนฺติ นานปฺปกาเรน ยาจิสฺสติ, อถ นํ วเทยฺยาสิ `ตฺวํ `เอกสตราชาโน สทฺธึ อคฺคมเหสีหิ อาเนตฺวา เตสํ คลโลหิเตน พลึ กริสฺสามีติ มยฺหํ อายาจิตฺวา อุคฺคเสนสฺส รญฺโญ เทวึ โอหาย อาคโต; นาหํ ตาทิสสฺส มุสาวาทิสฺส พลึ สมฺปฏิจฺฉิสฺสามีติ; เอวํ กิร วุตฺเต, ราชา ตํ อานาเปสฺสติ, สา รญฺโญ ธมฺมํ เทเสตฺวา เอตฺตกสฺส ชนสฺส ชีวิตทานํ ทสฺสตีติ. อิมินา การเณน สกฺโก เทวตาย อิมํ อุปายํ อาจิกฺขิ. เทวตา ตถา อกาสิ. ราชาปิ ตํ อานาเปสิ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๙๐๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. พาลวรรค”