5. Paṭhamaṭṭhakasuttavaṇṇanā

[803] Paramanti diṭṭhīsūti paramaṭṭhakasuttaṃ. Kā uppatti? bhagavati kira sāvatthiyaṃ viharante nānātitthiyā sannipatitvā attano attano diṭṭhiṃ dassentā "idaṃ paraman"ti kalahaṃ katvā rañño ārocesuṃ. Rājā sambahule jaccandhe sannipātāpetvā "imesaṃ hatthiṃ dassethā"ti āṇāpesi. Rājapurisā andhe sannipātāpetvā "hatthiṃ purato sayāpetvā passathā"ti āhaṃsu. Te hatthissa ekamekaṃ aṅgaṃ parāmasiṃsu. Tato raññā "kīdiso bhaṇe hatthī"ti puṭṭho yo soṇḍaṃ parāmasi, so "seyyathāpi mahārāja naṅgalasīsā"ti bhaṇi. Ye dantādīni parāmasiṃsu, te itaraṃ "mā bho rañño purato musā bhaṇī"ti paribhāsitvā "seyyathāpi mahārāja bhittikhilo"tiādīni āhaṃsu. Rājā sabbaṃ sutvā "īdiso tumhākaṃ samayo"ti titthiye uyyojesi. Aññataro piṇḍacāriko taṃ pavattiṃ ñatvā bhagavato ārocesi. Bhagavā tassaṃ aṭṭhuppattiyaṃ bhikakhū āmantetvā "yathā bhikkhave jaccandhā hatthiṃ ajānantā taṃ taṃ aṅgaṃ parāmasitvā vivadiṃsu, evaṃ titthiyā vimokkhantikadhammamajānantā taṃ taṃ diṭṭhiṃ parāmasitvā vivadantī"ti vatvā dhammadesanatthaṃ imaṃ suttamabhāsi.

Tattha paramanti diṭṭhīsu paribbasānoti "idaṃ paraman"ti gahetvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasamāno. Yaduttari kuruteti yaṃ attano satthārādiṃ seṭṭhaṃ karoti. Hīnāti aññe tato sabbamāhāti taṃ attano satthārādiṃ ṭhapetvā tato aññe sabbe "hīnā ime"ti āha. Tasmā vivādāni avītivattoti tena kāraṇena so diṭṭhikalahe avītivattova hoti.