๒. นันทสูตร

2. Nandasuttavaṇṇanā

[22] Dutiye nandoti tassa nāmaṃ. So hi cakkavattilakkhaṇupetattā mātāpitaro saparijanaṃ sakalañca ñātiparivaṭṭaṃ nandayanto jātoti "nando"ti nāmaṃ labhi. Bhagavato bhātāti bhagavato ekapituputtatāya bhātā. Na hi bhagavato sahodarā uppajjanti, tena vuttaṃ "mātucchāputto"ti, cūḷamātuputtoti attho. Mahāpajāpatigotamiyā hi so putto. Anabhiratoti na abhirato. Brahmacariyanti brahmaṃ seṭṭhaṃ uttamaṃ cariyaṃ ekāsanaṃ ekaseyyaṃ methunaviratiṃ. Sandhāretunti paṭhamacittato yāva carimakacittaṃ sammā paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ dhāretuṃ pavattetuṃ. Dutiyena cettha brahmacariyapadena maggabrahmacariyassāpi saṅgaho veditabbo. Sikkhaṃ paccakkhāyāti upasampadakāle bhikkhubhāvena saddhiṃ samādinnaṃ nibbattetabbabhāvena anuṭṭhitaṃ tividhampi sikkhaṃ paṭikkhipitvā, vissajjetvāti attho. Hīnāyāti gihibhāvāya. Āvattissāmīti nivattissāmi.

Kasmā panāyaṃ evamārocesīti? etthāyaṃ anupubbikathā:- bhagavā Pavattavaradhammacakko rājagahaṃ gantvā veḷuvane viharanto "puttaṃ me ānetvā dassethā"ti suddhodanamahārājena pesitesu sahassasahassaparivāresu dasasu dūtesu saha parivārena arahattaṃ pattesu sabbapacchā gantvā arahattappattena kāḷudāyittherena gamanakālaṃ ñatvā maggavaṇṇanaṃ vaṇṇetvā jātibhūmigamanāya yācito Vīsatisahassakhīṇāsavaparivuto kapilavatthunagaraṃ gantvā ñātisamāgame pokkharavassaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā vessantarajātakaṃ kathetvā punadivase piṇḍāya paviṭṭho "uttiṭṭhe nappamajjeyyā"ti gāthāya pitaraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā nivesanaṃ gantvā "dhammañcare"ti gāthāya mahāpajāpatiṃ sotāpattiphale, rājānaṃ sakadāgāmiphale patiṭṭhāpesi.

Bhattakiccāvasāne pana rāhulamātuguṇakathaṃ nissāya candakinnarījātakaṃ kathetvā tatiyadivase nandakumārassa abhisekagehappavesanavivāhamaṅgalesu vattamānesu piṇḍāya pavisitvā nandakumārassa hatthe pattaṃ datvā maṅgalaṃ vatvā uṭṭhāyāsanā pakkamanto kumārassa hatthato pattaṃ na gaṇhi. Sopi tathāgate gāravena "pattaṃ te bhante gaṇhathā"ti vattuṃ nāsakkhi. Evaṃ pana cintesi "sopānasīse pattaṃ gaṇhissatī"ti, satthā tasmiṃ ṭhāne na gaṇhi. Itaro "sopānamūle gaṇhissatī"ti cintesi, satthā tatthāpi na gaṇhi. Itaro "rājaṅgaṇe gaṇhissatī"ti cintesi, satthā tatthāpi na gaṇhi. Kumāro nivattitukāmo anicchāya gacchanto gāravena "pattaṃ gaṇhathā"ti vattuṃ na sakkoti, "idha gaṇhissati, ettha gaṇhissatī"ti cintento gacchati.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๒๘๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. นันทสูตร”