12. Paṭācārāvatthu. (92)
"yo ca vassasataṃ jīveti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto paṭācāraṃ theriṃ ārabbha kathesi.
Sā kira sāvatthiyaṃ cattāḷīsakoṭivibhavassa seṭṭhino dhītā ahosi abhirūpā. Taṃ soḷasavassuddesikakāle sattabhūmikappāsādassa uparitale rakkhantā vāsesuṃ. Evaṃ santepi, sā ekena attano cūḷupaṭṭhākena saddhiṃ vippaṭipajji. Athassā mātāpitaro samajātikakule ekassa kumārassa paṭissuṇitvā vivāhadivasaṃ ṭhapesuṃ. Tasmiṃ upakkaṭṭhe, sā taṃ cūḷupaṭṭhākaṃ āha "maṃ kira asukakulassa nāma dassanti, mama patikulaṃ gatakāle mama paṇṇākāraṃ gahetvā āgatopi tattha pavesanaṃ na labhissasi; sace te mayi sineho atthi, idāneva maṃ gahetvā yena vā tena vā palāyassūti. So "sādhu bhaddeti, "tenahi ahaṃ sve pātova nagaradvārassa asukaṭṭhāne nāma ṭhassāmi, tvaṃ ekena upāyena nikkhamitvā tattha āgaccheyyāsīti vatvā dutiyadivase saṅketaṭṭhāne aṭṭhāsi. Sāpi pātova kiliṭṭhavatthaṃ nivāsetvā kese vikkīritvā kuṇḍakena sarīraṃ makkhetvā kuṭaṃ ādāya dāsīhi saddhiṃ gacchantī viya gharā nikkhamitvā taṃ ṭhānaṃ agamāsi. So taṃ ādāya dūraṃ gantvā ekasmiṃ gāme nivāsaṃ kappetvā araññe khettaṃ kasitvā dārupaṇṇādīni āharati. Itarā kuṭena udakaṃ āharitvā sahatthā koṭṭanapacanādīni karontī attano pāpassa phalaṃ Anubhosi. Athassā kucchiyaṃ gabbho saṇṭhāsi. Sā paripuṇṇagabbhā "idha me koci upakārako natthi, mātāpitaro nāma puttesu muduhadayā honti, tesaṃ maṃ santikaṃ nehi, tattha me gabbhavuṭṭhānaṃ bhavissatīti sāmikaṃ yāci. So "kiṃ bhadde kathesi, maṃ disvā tava mātāpitaro vividhāni kammakaraṇāni kāreyyuṃ, na sakkā mayā tattha gantunti paṭikkhipi. Sā punappunaṃ yācitvāpi yācanaṃ alabhamānā tassa araññaṃ gatakāle paṭivissake āmantetvā "sace so āgantvā maṃ apassanto `kahaṃ gatāti pucchissati, mama attano kulagharaṃ gatabhāvaṃ ācikkheyyāthāti vatvā gehadvāraṃ pidahitvā pakkāmi. Sopi āgantvā taṃ apassanto paṭivissake pucchitvā taṃ pavattiṃ sutvā "nivattessāmi nanti anubandhitvā taṃ disvā nānappakāraṃ yācamānopi nivattetuṃ nāsakkhi. Athassā ekasmiṃ ṭhāne kammajavātā caliṃsu. Sā ekaṃ gacchantaraṃ pavisitvā "sāmi kammajavātā me calitāti vatvā bhūmiyaṃ nipajjitvā samparivattamānā kicchena dārakaṃ vijāyitvā "yassatthāyāhaṃ kulagharaṃ gaccheyyaṃ, so attho nipphannoti punadeva tena saddhiṃ gehaṃ āgantvā vāsaṃ kappesi. Tassā aparena samayena puna gabbho patiṭṭhahi. Sā paripuṇṇagabbhā hutvā purimanayeneva sāmikaṃ yācitvā yācanaṃ alabhamānā puttaṃ aṅkenādāya tatheva pakkamitvā tena anubandhitvā diṭṭhāpi nivattituṃ na icchi. Atha tesaṃ gacchantānaṃ mahāakālamegho udapādi. Samantā Vijjulatāhi ādittaṃ viya meghatthanitehi bhijjamānaṃ viya dhārāpātanirantaraṃ nabhaṃ ahosi. Tasmiṃ khaṇe tassā kammajavātā caliṃsu. Sā sāmikaṃ āmanatetvā "sāmi kammajavātā me calitā, na sakkomi sandhāretuṃ, anovassakaṭṭhānaṃ me jānāhīti āha. So hatthagatāya vāsiyā ito cito ca upadhārento ekasmiṃ vammikamatthake jātagumbaṃ disvā chindituṃ ārabhi. Atha naṃ vammikato nikkhamitvā ghoraviso āsīviso ḍaṃsi. Tasmiṃ khaṇeyevassa sarīraṃ anto samuṭṭhitāhi aggijālāhi ḍayhamānaṃ viya nīlavaṇṇaṃ hutvā tattheva pati. Itarāpi mahādukkhaṃ anbhavamānā tassa āgamanaṃ olokentīpi taṃ adisvāva aparaṃpi puttaṃ vijāyi. Dve dārakā vātavuṭṭhivegaṃ asahamānā mahāviravaṃ viravanti. Sā ubhopi te udarantare katvā dvīhi jannukehi ceva hatthehi ca bhūmiyaṃ uppīḷetvā ṭhitāva rattiṃ vītināmesi. Sakalasarīraṃ nillohitaṃ viya paṇḍupalāsavaṇṇaṃ ahosi. Sā uṭṭhite aruṇe maṃsapesivaṇṇaṃ ekaṃ puttaṃ aṅkenādāya itaraṃ aṅguliyā gahetvā "ehi tāta, pitā te ito gatoti vatvā sāmikassa gatamaggena gacchantī taṃ vammikamatthake kālaṃ katvā patitaṃ nīlavaṇṇaṃ thaddhasarīraṃ disvā "maṃ nissāya mama sāmiko panthe matoti rodantī paridevantī pāyāsi. Sā sakalarattiṃ devena vuṭṭhattā aciravatiṃ nadiṃ jānuppamāṇathanappamāṇena udakena samparipuṇṇaṃ