"yodha taṇhanti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto jotikattheraṃ ārabbha kathesi.

Tatrāyaṃ anupubbīkathā:

"atīte kira bārāṇasiyaṃ dve bhātaro kuṭumbikā mahantaṃ ucchukkhettaṃ kāresuṃ. Athekadivasaṃ kaniṭṭhabhātā ucchukkhettaṃ gantvā "ekaṃ jeṭṭhabhātikassa dassāmi, ekaṃ mayhaṃ bhavissatīti dve ucchuyaṭṭhiyo rasassa anikkhamanatthāya chinnaṭṭhāne bandhitvā gaṇhi. Tadā kira ucchūnaṃ yantena pīḷanakiccaṃ natthi, agge vā mūle vā chinditvā ukkhittakāle dhamakarakato udakaṃ viya sayameva raso nikkhamati. Tassa pana khettato ucchuyaṭṭhiyo gahetvā āgamanakāle gandhamādanapabbate paccekabuddho samāpattito vuṭṭhāya "kassa nu kho ajja anuggahaṃ karissāmīti upadhārento taṃ attano ñāṇajāle paviṭṭhaṃ disvā saṅgahaṃ kātuṃ samatthabhāvañcassa ñatvā pattacīvaramādāya iddhiyā āgantvā tassa purato aṭṭhāsi. So taṃ disvā va pasannacitto uttarasāṭakaṃ uccatare bhūmippadese attharitvā "bhante idha nisīdathāti paccekabuddhaṃ nisīdāpetvā "pattaṃ upanāmethāti ucchuyaṭṭhiyā bandhanaṭṭhānaṃ mocetvā pattassa upari akāsi. Raso otaritvā pattaṃ pūresi. Paccekabuddhena tasmiṃ rase pīte, "sādhukaṃ vata me ayyena raso Pīto, sace me jeṭṭhabhātiko mūlaṃ āharāpessati, mūlaṃ dassāmi; sace pattiṃ āharāpessati, pattiṃ dassāmīti cintetvā "bhante pattaṃ upanāmethāti dutiyaṃpi ucchuyaṭṭhiṃ mocetvā rasaṃ adāsi. "bhātā me ucchukkhettato aññaṃ ucchuṃ āharitvā khādissatīti ettakaṃpi kirassa vañcanacittaṃ nāhosi. Paccekabuddho pana paṭhamaṃ ucchurasassa pītattā taṃ ucchurasaṃ aññehi saddhiṃ saṃvibhajitukāmo hutvā gahetvāva nisīdi. So tassa ākāraṃ ñatvā pañcappatiṭṭhitena vanditvā "bhante yo ayaṃ mayā dinno aggaraso, imassa nissandena devamanussesu sampattiṃ anubhavitvā pariyosāne tumhehi pattadhammameva pāpuṇeyyanti patthanaṃ ṭhapesi. Paccekabuddhopissa "evaṃ hotūti vatvā "icchitaṃ patthitaṃ tuyhantiādīhi dvīhi gāthāhi anumodanaṃ katvā, yathā so passati, evaṃ adhiṭṭhahitvā ākāsena gandhamādanaṃ gantvā pañcannaṃ paccekabuddhasatānaṃ rasaṃ adāsi. So taṃ pāṭihāriyaṃ disvā bhātu santikaṃ gantvā, "kahaṃ gatosīti vutte, "ucchukkhettaṃ oloketuṃ gatomhīti, "kiṃ tādisena ucchukkhettaṃ gatena, nanu nāma ekaṃ vā dve vā ucchuyaṭṭhiyo ādāya āgantabbaṃ bhaveyyāti bhātarā vutto, "āma bhātika, dve me ucchuyaṭṭhiyo gahitā, ekaṃ pana paccekabuddhaṃ disvā mama ucchuyaṭṭhito rasaṃ datvā `mūlaṃ vā pattiṃ vā dassāmīti tumhākaṃpi me ucchuyaṭṭhito raso dinno; kinnu kho tassa mūlaṃ gaṇhissatha udāhu pattinti āha. "kiṃ pana Paccekabuddhena katanti. "mama ucchuyaṭṭhito rasaṃ pivitvā tumhākaṃ ucchuyaṭṭhito rasaṃ ādāya ākāsena gandhamādanaṃ gantvā pañcasatānaṃ paccekabuddhānaṃ adāsīti. So, tasmiṃ kathenteyeva, nirantaraṃ pītiyā phuṭṭhasarīro hutvā "tena me paccekabuddhena diṭṭhadhammasseva adhigamo bhaveyyāti patthanaṃ akāsi. Evaṃ kaniṭṭhena tisso sampattiyo patthitā, jeṭṭhena pana arahattaṃ patthitanti. Idaṃ tesaṃ pubbakammaṃ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๑,๙๖๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒๖. พราหมณวรรค”