Atīte kira anuppanne buddhe dasasahassatāpasā tasmiṃ padese viharantā "kāyakammavacīkammāni paresampi pākaṭāni honti, manokammaṃ pana apākaṭaṃ. Tasmā yo micchāvitakkaṃ vitakketi, so attanāva attānaṃ codetvā pattapuṭena vālukaṃ āharitvā imasmiṃ ṭhāne ākiratu, idamassa daṇḍakamman"ti katikavattaṃ katvā tato paṭṭhāya yo tādisaṃ vitakkaṃ vitakketi, so tattha pattapuṭena vālukaṃ āharitvā ākirati. Evaṃ tattha anukkamena mahāvālukarāsi jāto, tato naṃ pacchimā janatā parikkhipitvā cetiyaṭṭhānamakāsi. Taṃ sandhāya vuttaṃ "uruvelāyanti mahāvelāyaṃ, mahante vālukarāsimhīti attho daṭṭhabbo"ti.
Viharatīti avisesena iriyāpathadibbabrahmaariyavihāresu aññataravihārasamaṅgitā- paridīpanaṃ. Idha pana ṭhānanisīdanagamanasayanappabhedesu iriyāpathesu āsanasaṅkhātairiyāpatha- samāyogaparidīpanaṃ ariyavihārasamaṅgitāparidīpanañcāti veditabbaṃ. Tattha yasmā ekaṃ iriyāpathabādhanaṃ aññena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ attabhāvaṃ harati pavatteti, tasmā viharatīti padassa iriyāpathavihāravasena ettha attho
Yasmā pana bhagavā dibbavihārādīhi sattānaṃ vividhaṃ hitaṃ harati upaharati upaneti uppādeti, tasmā tesampi vasena vividhaṃ haratīti evamattho veditabbo.
Najjāti nadati sandatīti nadī, tassā najjā, nadiyā ninnagāyāti attho. Nerañjarāyāti nelaṃ jalamassāti "nelañjalāyā"ti vattabbe lakārassa rakāraṃ katvā "nerañjarāyā"ti vuttaṃ, kaddamasevālapaṇakādidosarahitasalilāyāti attho. Keci "nīlajalāyāti vattabbe nerañjarāyāti vuttan"ti vadanti. Nāmameva vā etaṃ tassā nadiyāti veditabbaṃ. Tassā nadiyā tīre yattha bhagavā vihāsi, taṃ dassetuṃ "bodhirukkhamūle"ti vuttaṃ. Tattha "bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇan"ti ettha maggañāṇaṃ bodhīti vuttaṃ. "pappoti bodhiṃ varabhūrimedhaso"ti ettha sabbaññutañāṇaṃ. Tadubhayampi bodhiṃ bhagavā ettha pattoti rukkhopi bodhirukkhotveva nāmaṃ labhi. Athavā satta bojjhaṅge bujjhīti bhagavā bodhi, tena bujjhantena sannissitattā so rukkhopi bodhirukkhoti nāmaṃ labhi, tassa bodhirukkhassa. Mūleti samīpe. Ayaṃ hi mūlasaddo "mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷamattānipī"tiādīsu mūlamūle dissati. "lobho akusalamūlan"tiādīsu asādhāraṇahetumhi. "yāvatā majjhanhike kāle chāyā pharati, nivāte paṇṇāni patanti, ettāvatā rukkhamūlan"tiādīsu samīpe. Idhāpi samīpe adhippeto, tasmā bodhirukkhassa mūle samīpeti evamettha attho daṭṭhabbo.