Sāpi te paṭipadā natthi, yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpannoti iminā panassa kalyāṇaputhujjanabhāvampi paṭikkhipati. Tattha paṭipadāti sīlavisuddhiādayo cha visuddhiyo. Paṭipajjati etāya ariyamaggeti paṭipadā. Assāti bhaveyyāsi.

Ayañcassa arahattādhimāno kiṃ nissāya uppannoti? "appicchatāya Santuṭṭhitāya sallekhatāya dīgharattaṃ katādhikārattā tadaṅgappahānavasena kilesānaṃ vihatattā arahattādhimāno uppanno"ti keci vadanti. Apare panāhu "bāhiyo paṭhamādijjhānacatukkalābhī, tasmāssa vikkhambhanappahānena kilesānaṃ asamudācārato arahattādhimāno uppajjatī"ti. Tadubhayampi tesaṃ matimattameva "sambhāvanādhippāyo lābhasakkārasilokaṃ nikāmayamāno"ti ca aṭṭhakathāyaṃ āgatattā. Tasmā vuttanayenevettha attho veditabbo.

Atha bāhiyo ākāse ṭhatvā kathentaṃ mahābrahmānaṃ oloketvā cintesi "aho bhāriyaṃ vata kammaṃ, yamahaṃ arahāti cintesiṃ, ayañca `arahattagāminī paṭipadāpi te natthī'ti vadati, atthi nu kho loke koci arahā"ti. Atha naṃ pucchi. Tena vuttaṃ "atha ke carahi devate loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā"ti.

Tattha athāti pucchārambhe nipāto. Ke carahīti ke etarahi. Loketi okāsaloke ayaṃ hettha adhippāyo:- bhājanalokabhūte sakalajambudīpatale kasmiṃ ṭhāne arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpānnā etarahi viharanti, yattha mayante upasaṅkamitvā tesaṃ ovāde ṭhatvā vaṭṭadukkhato muñcissāmāti. Uttaresūti suppārakapaṭṭanato pubbuttaradisābhāgaṃ sandhāya vuttaṃ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๑๒๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. พาหิยสูตร”