Apare pana "idhāti kāmabhavo, huranti arūpabhavo, ubhayamantarenāti rūpabhavo vutto"ti. Aññe "idhāti ajjhattikāyatanāni, huranti bāhirāyatanāni, ubhayamantarenāti cittacetasikā"ti. "idhāti vā paccayadhammā, huranti paccayuppannadhammā, ubhayamantarenāti paṇṇattidhammā vuttā"ti vadanti. Taṃ sabbaṃ aṭṭhakathāsu natthi. Evaṃ tāva "diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissatī"tiādinā diṭṭhādivasena catudhā tebhūmakadhammā saṅgahetabbā. Tattha subhasukhaniccaattaggāhaparivajjanamukhena asubhadukkhāniccānattānupassanā dassitāti heṭṭhimāhi visuddhīhi saddhiṃ saṅkhepeneva vipassanā kathitā. "tato tvaṃ bāhiya na tenā"ti iminā rāgādīnaṃ samucchedassa adhippetattā maggo. "tato tvaṃ bāhiya na tatthā"ti iminā phalaṃ. "nevidhā"tiādinā anupādisesā nibbānadhātu kathitāti daṭṭhabbaṃ. Tena vuttaṃ "athakho bāhiyassa .pe. Āsavehi cittaṃ vimuccī"ti.

Imāya saṅkhittapadāya desanāya tāvadevāti tasmiṃyeva khaṇe, na kālantare. Anupadāyāti aggahetvā. Āsavehīti ābhavaggaṃ āgotrabhuṃ savanato pavattanato cirapārivāsiyaṭṭhena madirādiāsavasadisatāya ca "āsavā"ti laddhanāmehi kāmarāgādīhi. Vimuccīti samucchedavimuttiyā ca paṭipassaddhivimuttiyā ca vimucci nissajji. So hi satthu dhammaṃ suṇanto eva sīlāni sodhetvā yathāladdhaṃ cittasamādhiṃ nissāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā khippābhiññatāya tāvadeva sabbāsave khepetvā saha

So saṃsārasotaṃ chinditvā katavaṭṭapariyanto antimadehadharo hutvā ekūnavīsatiyā paccavekkhaṇāsu pavattāsu dhammatāya codiyamāno bhagavantaṃ pabbajjaṃ yāci. "paripuṇṇante pattacīvaran"ti puṭṭho "na paripuṇṇan"ti āha. Atha naṃ satthā "tenahi pattacīvaraṃ pariyesā"ti vatvā pakkāmi. Tena vuttaṃ "athakho bhagavā .pe. Pakkāmī"ti.

So kira kassapadasabalassa sāsane vīsavassasahassāni samaṇadhammaṃ karonto "bhikkhunā nāma attanā paccaye labhitvā yathādānaṃ karontena attanāva paribhuñjituṃ vaṭṭatī"ti ekassa bhikkhussapi pattena vā cīvarena vā saṅgahaṃ nākāsi, tenassa ehibhikkhuupasampadāya upanissayo nāhosi. Keci panāhu "so kira buddhasuññe loke coro hutvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā araññe corikaṃ karonto ekaṃ paccekabuddhaṃ disvā pattacīvaralobhena taṃ usunā vijjhitvā pattacīvaraṃ gaṇhi, tenassa iddhimayapattacīvaraṃ na uppajjissatīti, satthā taṃ ñatvā ehibhikkhubhāvena pabbajjaṃ na adāsī"ti. Tampi pattacīvarapariyesanaṃ caramānaṃ ekā dhenu vegena āpatantī paharitvā jīvitakkhayaṃ pāpesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ "athakho acirapakkantassa bhagavato bāhiyaṃ dārucīriyaṃ gāvī taruṇavacchā adhipatitvā jīvitā voropesī"ti.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๑๔๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. พาหิยสูตร”