Idampi garahaṇacchariyamevāti veditabbaṃ.

Atha bhagavā cintesi "idāni bhikkhusaṃghe abbudo jāto, aparisuddhā puggalā uposathaṃ āgacchanti, na ca tathāgatā aparisuddhāya parisāya uposathaṃ karonti, pātimokkhaṃ uddisanti, anuddisante ca bhikkhusaṃghassa uposatho pacchijjati, yannūnāhaṃ ito paṭṭhāya bhikkhūnaṃyeva pātimokkhuddesaṃ anujāneyyan"ti. Evampana cintetvā bhikkhūnaṃyeva pātimokkhuddesaṃ anujāni. Tena vuttaṃ "atha kho bhagavā .pe. Pātimokkhaṃ uddiseyyāthā"ti.

Tattha na dānāhanti idāni ahaṃ uposathaṃ na karissāmi, pātimokkhaṃ na uddisissāmīti paccekaṃ nakārena sambandho. Duvidhaṃ hi pātimokkhaṃ āṇāpātimokkhaṃ ovādapātimokkhanti. Tesu "suṇātu me bhante"tiādikaṃ āṇāpātimokkhaṃ, taṃ sāvakāva uddisanti, na buddhā, yaṃ anvaḍḍhamāsaṃ uddisiyati. "khantī paramaṃ .pe. Sabbapāpassa akaraṇaṃ .pe. Anūpavādo anūpaghāto .pe. Etaṃ buddhāna sāsanan"ti imā pana tisso gāthā ovādapātimokkhaṃ nāma, taṃ buddhāva uddisanti, na sāvakā, channampi vassānaṃ accayena uddissanti. Dīghāyukabuddhānaṃ hi dharamānakāle ayameva pātimokkhuddeso, appāyukabuddhānampana paṭhamabodhiyaṃyeva. Tato paraṃ itaro, tañca kho bhikkhūyeva uddisanti, na buddhā, tasmā amhākampi bhagavā vīsativassamattaṃ ovādapātimokkhaṃ uddisitvā imaṃ antarāyaṃ disvā tato paraṃ na uddisi. Aṭṭhānanti akāraṇaṃ. Anavakāsoti tasseva vevacanaṃ. Kāraṇaṃ hi yathā tiṭṭhati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti ṭhānanti vuccati, evaṃ anavakāsotipi vuccatīti. Yanti kiriyāparāmasanaṃ, taṃ heṭṭhā vuttanayena yojetabbaṃ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๔๘๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. อุโปสถสูตร”