cittīkataṃ mahagghañca atthaṃ dullabhadassanaṃ

anomasattaparibhogaṃ `ratanan'ti pavuccatīti. Yadi ca cittatīkatādibhāvane ratanaṃ nāma hoti, satipaṭṭhānādīnaṃyeva bhūtato ratanabhāvo. Bodhipakkhiyadhammānaṃ hi so ānubhāvo, yaṃ sāvakā sāvakapāramīñāṇaṃ, paccekasambuddhā paccekabodhiñāṇaṃ, sammāsambuddhā sammāsambodhiṃ adhigacchantīti āsannakāraṇattā. Paramparakāraṇaṃ hi dānādiupanissayoti evaṃ ratijananaṭṭhena cittīkatādiaṭṭhena ca ratanabhāvo bodhiapakkhiyadhammānaṃ sātisayo. Tena vuttaṃ "tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ, cattāro satipaṭṭhānā"tiādi.

Tattha ārammaṇe pakkhanditvā upaṭṭhānaṭṭhena upaṭṭhānaṃ. Satiyeva paṭṭhānaṃ satipaṭṭhānaṃ. Ārammaṇassa pana kāyādivasena catubbidhattā vuttaṃ "cattāro satipaṭṭhānā"ti. Tathā hi kāyavedanācittadhammesu subhasukhaniccaattasaññānaṃ pahānato asubhadukkhāniccānattabhāvaggahaṇato ca nesaṃ kāyānupassanādibhāvo vibhatto.

Sammā padahanti etena, sayaṃ vā sammā padahati, pasatthaṃ, sundaraṃ vā padahananti sammappadhānaṃ. Puggalassa vā sammadeva padhānabhāvakaraṇato sammappadhānaṃ, vīriyassetaṃ adhivacanaṃ. Tampi anuppannuppannānaṃ akusalānaṃ anuppādanapahānavasena anuppannuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādanavaḍḍhanavasena ca catukiccaṃ katvā vuttaṃ "cattāro sammappadhānā"ti.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๔๘๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๕. อุโปสถสูตร”