Ime kira diṭṭhigatikā nānādesato āgantvā sāvatthiyaṃ paṭivasantā ekadā samayappavādake sannipatitvā attano attano vādaṃ paggayha aññavāde khuṃsentā vivādāpannā ahesuṃ. Tena vuttaṃ "te bhaṇḍanajātā"tiādi.

Tattha bhaṇḍanaṃ nāma kalahassa pubbabhāgo. Bhaṇḍanajātāti jātabhaṇḍanā. Kalaho kalaho eva, kalassa vā hananato kalaho daṭṭhabbo. Aññamaññassa viruddhaṃ vādaṃ āpannāti vivādāpannā. Mammaghaṭṭanato mukhameva sattīti mukhasatti, pharusavācā. Phalūpacārena viya hi kāraṇaṃ kāraṇūpacārena phalampi vohariyati yathā taṃ "sukho buddhuppādo, pāpakammaṃ paccanubhotī"ti ca. Tāhi mukhasattīhi vitudantā vijjhantā viharanti. Ediso dhammoti dhammo aviparītasabhāvo ediso evarūpo, yathā mayā vuttaṃ "sassato loko"ti. Nediso dhammoti na ediso dhammo, yathā tayā vuttaṃ "asassato loko"ti, evaṃsesapadehipi yojetabbaṃ. So ca titthiyānaṃ vivādo sakalanagare pākaṭo jāto. Atha bhikkhū sāvatthiṃ piṇḍāya paviṭṭhā taṃ sutvā "atthi no idaṃ kathāpābhataṃ, yannūna mayaṃ imaṃ pavattiṃ bhagavato āroceyyāma, appevanāma taṃ nissāya satthu saṇhasukhumaṃ dhammadesanaṃ labheyyāmā"ti. Te pacchābhattaṃ dhammadesanākāle bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Tena vuttaṃ "atha kho sambahulā bhikkhū"tiādi.

Taṃ sutvā bhagavā aññatitthiyānaṃ dhammassa ayathābhūtapajānanaṃ pakāsento "aññatitthiyā bhikkhave"tiādimāha. Tattha andhāti paññācakkhuvirahena andhā. Tenāha "acakkhukā"ti. Paññā hi idha "cakkhū"ti adhippetā. Tathāhi vuttaṃ "atthaṃ na jānantī"tiādi. Tattha atthaṃ na jānantī"ti idhalokatthaṃ paralokatthaṃ na jānanti, idhalokaparalokesu vuḍḍhiṃ abbhudayaṃ nāvabujjhanti, paramatthe pana

Ye hi nāma pavattimattepi sammuḷhā, te kathaṃ nivattiṃ jānissantīti. Anatthaṃ na jānantīti yadaggena te atthaṃ na jānanti, tadaggena anatthampi na jānanti. Yasmā dhammaṃ na jānanti, tasmā adhammampi na jānanti. Te hi vipariyesaggāhitāya dhammaṃ kusalampi akusalaṃ karonti, adhammampi akusalaṃ kusalaṃ karonti. Nakevalañca dhammādhammesu eva, atha kho tassa vipākesupi sammuḷhā. Tathāhi te kammampi vipākaṃ katvā voharanti, vipākampi kammaṃ katvā. Tathā dhammaṃ sabhāvadhammampi na jānanti, adhammaṃ asabhāvadhammampi na jānanti. Evaṃbhūtā ca sabhāvadhammaṃ asabhāvadhammañca, asabhāvadhammaṃ sabhāvadhammañca katvā pavedenti.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๕๓๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. กิรสูตร ที่ ๑”