Athassā bhagavā "dukkhaṃ nāmetaṃ piyavatthunimittaṃ, yattakāni piyavatthūni, tattakāni dukkhāni. Tasmā sukhakāmena dukkhappaṭikūlena sabbaso piyavatthuto cittaṃ vivecetabban"ti dhammaṃ desento "yesaṃ kho visākhe sataṃ piyāni, sataṃ tesaṃ dukkhānī"tiādimāha. Tattha sataṃ piyānīti sataṃ piyāyitabbavatthūni. "sataṃ piyan"tipi keci paṭhanti. Ettha ca yasmā ekato paṭṭhāya yāva dasa, tāva saṅkhyā saṅkhyeyyappadhānā, tasmā "yesaṃ dasa piyāni dasa tesaṃ dukkhānī"tiādinā pāḷi āgatā. Keci pana "yesaṃ dasa piyānaṃ, dasa tesaṃ dukkhānan"tiādinā paṭhanti, taṃ na sundaraṃ. Yasmā pana vīsatito paṭṭhāya yāva sataṃ, tāva saṅkhyā saṅkhyeyyappadhānāva, tasmā tatthāpi saṅkhyeyyappadhānataṃyeva gahetvā "yesaṃ kho visākhe sataṃ piyāni, sataṃ tesaṃ dukkhānī"tiādinā pāḷi āgatā. Sabbesampi ca "yesaṃ ekaṃ piyaṃ, ekaṃ tesaṃ dukkhan"ti pāṭho, na pana dukkhassāti. Etasmiṃ hi pakkhe ekarasā ekajjhāsayā ca bhagavato desanā hoti. Tasmā yathāvuttanayāva pāḷi veditabbā.

Etamatthaṃ viditvāti sokaparidevādikaṃ cetasikaṃ kāyikañca dukkhaṃ piyavatthunimittaṃ piyavatthumhi sati hoti, asati na hotīti etamatthaṃ sabbākārato jānitvā tadatthaparidīpanaṃ imaṃ udānaṃ udānesi.

Tassattho:- ye ñātibhogarogasīladiṭṭhibyasanehi phuṭṭhassa anto nijjhāyantassa bālassa cittasantāpalakkhaṇā ye keci mudumajjhādibhedena yādisā tādisā sokā vā tehiyeva phuṭṭhassa sokuddehakasamuṭṭhāpitavacīvippalāpalakkhaṇā

Tasmiṃ pana yathāvuttapiyavatthumhi piye asante piyabhāvakare chandarāge pahīne na kadācipi ete bhavanti. Vuttañhetaṃ "piyato jāyatī soko .pe. Pemato jāyatī soko"ti ca ādi. Tathā "piyappabhūtā kalahā vivādā, paridevasokā saha maccharehī"ti ca ādi. Ettha ca "paridevitā vā dukkhā vā"ti liṅgavipallāsena vuttaṃ, "paridevitāni vā dukkhāni vā"ti vattabbe vibhattilopo vā katoti veditabbo.