"tamenaṃ kammajavātā nibbattitvā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ samparivattetvā mātu yonimukhe sampaṭipādentī"ti ca ādīsu passāvamaggo. Idhapana kāraṇaṃ adhippetaṃ. Assāti anena. Āraddhāti paṭṭhapitā paggaṇhitā paripuṇṇaṃ sampāditā vā.

Āsavānaṃ khayāyāti ettha āsavantīti āsavā, cakkhutopi .pe. Manatopi savanti pavattantīti vuttaṃ hoti. Dhammato yāva gotrabhu, okāsato yāva bhavaggā savantīti vā āsavā, ete dhamme etaṃ ca okāsaṃ anto karitvā pavattantīti attho. Antokaraṇattho hi ayaṃ ākāro. Cirapārivāsiyaṭṭhena madirādayo āsavā viyātipi āsavā. Lokehi cirapārivāsikā madirādayo āsavāti vuccanti. Yadi ca cirapārivāsiyaṭṭhena āsavā, ete eva bhavituṃ arahanti. Vuttañhetaṃ "purimā bhikkhave koṭi na paññāyati avijjāya, ito pubbe avijjā nāhosī"tiādi. Āyataṃ saṃsāradukkhaṃ savanti pavattantīti āsavā. Purimāni cettha nibbacanāni yattha kilesā āsavāti āgatā tattha yujjanti, pacchimaṃ kammepi. Na kevalañca kammakilesā eva āsavā, apica kho nānappakārā upaddavāpi. Abhidhamme hi "cattāro āsavā kāmāsavo bhavāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavo"ti kāmarāgādayo kilesā āsavāti āgatā. Suttepi "nāhaṃ cunda diṭṭhadhammikānaṃyeva āsavānaṃ saṃvarāya dhammaṃ desemī"ti ettha vivādamūlabhūtā kilesā āsavāti āgatā.

@3 Ma.Ma. 13/457/449, khu.dha. 25/396/86, khu.su. 25/626/457

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๘๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. โสมนัสสสูตร”