Brūhetāro suññāgārānanti vaḍḍhetāro suññāgārānaṃ. Ettha ca "suññāgārānan"ti yaṅkiñci vivittaṃ bhāvanānuyogassa anucchavikaṃ ṭhānaṃ. Samathavipassanāvasena kammaṭṭhānaṃ gahetvā rattindivaṃ suññāgāraṃ pavisitvā bhāvanānuyogavasena nisīdamānā bhikkhū "brūhetāro suññāgārānan"ti veditabbā. Ekabhūmikādipāsādepi pana vāsaṃ kurumānā jhāyino suññāgārānaṃ brūhetārotveva veditabbā,

ettha ca yā "paṭisallānārāmā bhikkhave viharatha paṭisallānaratā"ti vūpakaṭṭhakāyatā vihitā, sā parisuddhasīlassa, na asīlassa avisuddhasīlassa vā tassa rūpārammaṇādito cittavinivattanasseva abhāvatoti atthato sīlavisuddhi dassitāti vutto vāyamattho. "ajjhattaṃ cetosamathamanuyuttā anirākatajjhānā"ti padadvayena samādhibhāvanā, "vipassanāya samannāgatā"ti iminā paññābhāvanā vihitāti lokiyā tisso sikkhā dassitā.

Idāni tāsu patiṭṭhitassa avassaṃbhāviphalaṃ dassetuṃ "paṭisallānarāmānan"tiādi vuttaṃ. Tattha brūhetānanti vaḍḍhetānaṃ. Dvinnaṃ phalānanti tatiyacatutthaphalānaṃ. Pāṭikaṅkhanti icchitabbaṃ avassaṃbhāvī. Aññāti arahattaṃ. Taṃ hi heṭṭhimamaggañāṇehi ñātamariyādaṃ anatikkamitvā jānanato, paripuṇṇajānanattā uparijānanakiccābhāvato ca "aññā"ti vuccati. Sati vā upādiseseti sati vā kilesūpādisese,

Ñāṇe hi aparipakke ye tena paripakkena pahātabbakilesā, te nappahīyanti. Taṃ sandhāyāha "sati vā upādisese"ti. Sati ca kilese khandhābhisaṅkhārā tiṭṭhanti eva. Iti imasmiṃ sutte anāgāmiphalaṃ arahattanti dve dhammā dassitā. Yathā cettha, evaṃ ito paresu dvīsu suttesu.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๙๘๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สัลลานสูตร”