๖. อสุภสูตร
6. Asubhānupassīsuttavaṇṇanā
[85] Chaṭṭhe asubhānupassīti asubhaṃ anupassantā dvattiṃsākāravasena ceva uddhumātakādīsu gahitanimittassa upasaṃharaṇavasena ca kāyasmiṃ asubhaṃ asubhākāraṃ anupassakā hutvā viharatha. Ānāpānassatīti ānāpāne sati, taṃ ārabbha pavattā sati, assāsapassāsapariggāhikā satīti attho. Vuttañhetaṃ "ānanti assāso, no passāso. Pānanti passāso, no assāso"tiādi.
Voti tumhākaṃ. Ajjhattanti idha gocarajjhattaṃ adhippetaṃ. Parimukhanti abhimukhaṃ. Sūpaṭṭhitāti suṭṭhu upaṭṭhitā. Idaṃ vuttaṃ hoti:- ānāpānassati ca tumhākaṃ kammaṭṭhānābhimukhaṃ suṭṭhu upaṭṭhitā hotūti. Atha vā parimukhanti pariggahitaniyyānaṃ. Vuttañhetaṃ paṭisambhidāyaṃ "parīti pariggahaṭṭho, mukhanti niyyānaṭṭho, satīti upaṭṭhānaṭṭho, tena vuccati parimukhaṃ satin"ti. Iminā catusatipaṭṭhānasoḷasappabhedā ānāpānassatikammaṭṭhānabhāvanā dassitāti daṭṭhabbā.
Evaṃ saṅkhepeneva rāgacaritavitakkacaritānaṃ sappānaṃ paṭikūlamanasikāra- kāyānupassanāvasena samathakammaṭṭhānaṃ vipassanākammaṭṭhānañca upadisitvā idāni suddhavipassanākammaṭṭhānameva desento "sabbasaṅkhāresu aniccānupassī viharathā"ti āha. Tattha aniccaṃ aniccalakkhaṇaṃ aniccānupassanā aniccānupassīti idaṃ catukkaṃ veditabbaṃ. Hutvā abhāvato udayabbayayogato tāvakālikato niccapaṭikkhepato ca