Aparo nayo:- kilesānaṃ balavabhāvato pāpakiriyāya sukarabhāvato puññakiriyāya ca dukkarabhāvato bahukkhattuṃ apāyesu patanasīloti pātī, puthujjano. Aniccatāya vā bhavādīsu kammavegakkhitto ghaṭiyantaṃ viya anavaṭṭhānena paribbhamanato gamanasīloti pātī, maraṇavasena vā tamhi tamhi sattanikāye attabhāvassa pātanasīloti pātī, sattasantāno, cittameva vā. Taṃ pātinaṃ saṃsāradukkhato

Atha vā avijjānidānahetunā saṃsāre patati gacchati pavattatīti pāti. "avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsaratan"ti hi vuttaṃ. Tassa pātino sattassa taṇhādisaṅkilesattayato mokkho etenāti pātimokkho. "kaṇṭhekālo"tiādīnaṃ viyassa samāsasiddhi veditabbā.

Atha vā pāteti vinipāteti dukkheti pāti, cittaṃ. Vuttañhi "cittena nīyati loko, cittena parikassatī"ti. Tassa pātino mokkho etenāti pātimokkho, patati vā etena apāyadukkhe saṃsāradukkhe vāti pāti, taṇhādisaṅkileso. Vuttañhi "taṇhā janeti purisaṃ, taṇhādutiyo puriso"ti ca ādi. Tato pātito mokkhoti pātimokkho. Atha vā patati etthāti pāti, cha ajjhattikāni bāhirāni ca āyatanāni. Vuttañhi "../../bdpicture/chasu loko samuppanno, chasu kubbati santhavan"ti. Tato chaajjhattikabāhirāyatanasaṅkhātato pātito mokkhoti pātimokkho. Atha vā pāto vinipāto assa atthīti pātī, saṃsāro. Tato mokkhoti pātimokkho. Atha vā sabbalokādhipatibhāvato dhammissaro bhagavā patīti vuccati, muccati etenāti mokkho, patino mokkho tena paññattattāti patimokkho. Patimokkho eva pātimokkho. Sabbaguṇānaṃ vā mūlabhāvato uttamaṭṭhena pati ca so yathāvuttaṭṭhena mokkho cāti patimokkho, patimokkho eva pātimokkho. Tathā hi vuttaṃ "pātimokkhanti mukhametaṃ pamukhametan"ti vitthāro.