ayameva mātikā, tato parañca sabbagāthāsu. Ativitthārabhayena pana ito pabhuti mātikaṃ anikkhipitvā uppattidassananayeneva tassā tassā atthaṃ dassento atthavaṇṇanaṃ karissāmi. Seyyathidaṃ? yo rāgamudacchidā asesanti ayaṃ dutiyagāthā.
Tassuppatti:- ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme, tena kho pana samayena āyasmato sāriputtattherassa upaṭṭhāko aññataro suvaṇṇakāraputto therassa santike pabbajito, thero tassa "daharānaṃ asubhaṃ sappāyan"ti mantvā rāgavighātatthaṃ asubhakammaṭṭhānaṃ
Tassa tasmiṃ āsevanamattampi cittaṃ na labhati, so "anupakāraṃ mametan"ti therassa ārocesi. Thero "daharānametaṃ sappāyan"ti mantvā punapi tadevācikkhi. Evaṃ cattāro māsā atītā, so kiñcimattampi visesaṃ na labhati. Tato naṃ thero bhagavatopi kathesi, bhagavā "avisayo sāriputta tuyhaṃ tassa sappāyaṃ jānituṃ, buddhaveneyyo eso"ti vatvā pabhassaravaṇṇaṃ padumaṃ iddhiyā nimminitvā tassa hatthe pādāsi "handa bhikkhu imaṃ vihārapacchāyāyaṃ vālikātale nāḷena vijjhitvā ṭhapehi, abhimukhaṃ cassa pallaṅkena nisīda `lohitaṃ lohitan'ti āvajjento"ti. Ayaṃ kira pañcajātisatāni suvaṇṇakārova ahosi, tenassa "lohitakanimittaṃ sappāyan"ti ñatvā bhagavā lohitakakammaṭṭhānaṃ adāsi. So tathā katvā muhuttaṃyeva yathākkamaṃ tattha cattāripi jhānāni adhigantvā anulomapaṭilomādinā nayena jhānakīḷaṃ ārabhi. Atha bhagavā taṃ padumaṃ "milāyatū"ti adhiṭṭhāsi. So jhānā vuṭṭhito taṃ milātaṃ kāḷavaṇṇaṃ disvā "pabhassaraṃ rūpaṃ jarāya parimadditan"ti aniccasaññaṃ paṭilabhati. Tato naṃ ajjhattampi upasaṃhari. Tato "yadaniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ tadanattā"ti tayopi bhave āditte viya passi. Evaṃ passato cassāvidūre padumasaro atthi, tattha dārakā orohitvā padumāni bhañjitvā rāsiṃ karonti, tassa tāni udake padumāni naḷavane aggijālā viya khāyiṃsu, pattāni patantāni papātaṃ pavisantāni viya khāyiṃsu, thale nikkhittapadumānaṃ aggāni milātāni aggidaḍḍhāni viya khāyiṃsu. Athassa tadanusārena sabbadhamme upanijjhāyato bhiyyoso mattāya tayo bhavā ādittamiva agāraṃ appaṭisaraṇā hutvā upaṭṭhahiṃsu. Tato bhagavā gandhakuṭiyaṃ nisinnova tassa bhikkhuno upari sarīrābhaṃ muñci, sā cassa mukhaṃyeva ajjhotthari, tato so "kimetan"ti āvajjento bhagavantaṃ āgantvā samīpe ṭhitamiva disvā uṭṭhāyāsanā añjaliṃ paṇāmesi. Athassa bhagavā sappāyaṃ viditvā dhammaṃ desento imaṃ obhāsagāthaṃ abhāsi "yo rāgamudacchidā asesantī"ti.