Evaṃ vatvā idāni tassatthassa sādhakakāraṇaṃ niddisati "upadhī hi narassa nandanā"ti. Tattha upadhīti cattāro upadhayo kāmūpadhi khandhūpadhi kilesūpadhi abhisaṅkhārūpadhīti. Kāmāpi hi "yaṃ kho bhikkhave ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ kāmānaṃ assādo"ti evaṃ vuttassa sukhassa adhiṭṭhānabhāvato upadhiyati ettha sukhanti iminā vacanaṭṭhena upadhīti vuccanti. Khandhāpi khandhamūlakadukkhassa adhiṭṭhānabhāvato, kilesāpi apāyadukkhassa adhiṭṭhānabhāvato, abhisaṅkhārāpi bhavadukkhassa adhiṭṭhānabhāvatoti. Idha pana

@4 Sī. gomiyo 5 Ma.mū. 12/166/129 Kāmūpadhi adhippeto. So sattasaṅkhāravasena duvidho. Tattha sattapaṭibaddho padhāno, taṃ dassento "puttehi gohī"ti vatvā kāraṇaṃ āha "upadhī hi narassa nandanā"ti. Tassattho:- yasmā ime kāmūpadhī narassa nandanā, nandayanti naraṃ pītisomanassaṃ upasaṃharantā, tasmā veditabbametaṃ "nandati puttehi puttimā, gopiyo gohi tatheva nandati, tvañca puttimā gopiyo ca, tasmā etehi nanda, mā pabbajjaṃ pāṭikaṅkhi. Pabbajitassa hi ete upadhayo na santi, evaṃ sante tvaṃ dukkhassantaṃ patthentopi dukkhitova bhavissasī"ti.

Idāni tassapi atthassa sādhakakāraṇaṃ niddisati "na hi so nandati, yo nirūpadhī"ti. Tassattho:- tasmā yassete upadhayo natthi, so piyehi ñātīhi vippayutto nibbhogūpakaraṇo na nandati, tasmā tvaṃ ime upadhayo vajjetvā pabbajito dukkhitova bhavissasīti.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๔๔๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ธนิยสูตร”