[34] Atha kho bhagavā "māro ayaṃ pāpimā imesamantarāyāya āgato"ti viditvā phalena phalaṃ pātento viya tāyeva mārenābhatāya upamāya māravādaṃ bhindanto tameva gāthaṃ parivattetvā "upadhi sokavatthū"ti dassento āha "socati puttehi puttimā"ti. Tattha sabbaṃ padatthato uttānameva. Ayaṃ pana adhippāyo:- mā pāpima evaṃ avaca "nandati puttehi puttimā"ti. Sabbeheva hi piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo, anatikkamanīyo ayaṃ vidhi, tesañca piyamanāpānaṃ puttadārānaṃ gavāssavaḷavahiraññasuvaṇṇādīnaṃ vinābhāvena adhimattasokasallasamappitahadayā sattā ummattakāpi honti khittacittā, maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ. Tasmā evaṃ taṇhāya :- socati puttehi puttimā. Yathā ca puttehi puttimā, gopiyo gohi tatheva socatīti. Kiṃkāraṇā? upadhī hi narassa socanā. Yasmā ca upadhī hi narassa socanā tasmā eva. Na hi so socati, yo nirūpadhi. Yo upadhisaṃsaggappahānena nirupadhi hoti, so santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena,
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo .pe. Nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Evaṃ sabbasokasamugghātā na hi so socati, yo nirupadhīti. Iti bhagavā arahattanikūṭena desanaṃ vosāpesi. Atha vā yo nikkileso, so na socati. Yāvadeva hi kilesā santi, tāvadeva sabbe upadhayo sokamūlāva honti, kilesappahānā pana natthi sokoti. Evampi arahattanikūṭeneva desanaṃ vosāpesi. Desanāpariyosāne dhaniyo ca gopī ca ubhopi pabbajiṃsu, bhagavā ākāseneva jetavanaṃ agamāsi. Te pabbajitvā arahattaṃ sacchikariṃsu, vasanaṭṭhāne ca nesaṃ gopālakā vihāraṃ kāresuṃ. So ajjāpi gopālakavihārotveva paññāyatīti.
Paramatthajotikāya khuddakaṭṭhakathāya
suttanipātaṭṭhakathāya