Saṃsaggagāthāvaṇṇanā samattā.

[37] Mitte suhajjeti kā uppatti? ayaṃ paccekabodhisatto purimagāthāyaṃ Vuttanayeneva uppajjitvā bārāṇasiyaṃ rajjaṃ kārento paṭhamajjhānaṃ nibbattetvā "kiṃ samaṇadhammo varo, rajjaṃ varan"ti vīmaṃsitvā catunnaṃ amaccānaṃ hatthe rajjaṃ niyyādetvā samaṇadhammaṃ karoti. Amaccā "dhammena samena karothā"ti vuttāpi lañcaṃ gahetvā adhammena karonti, te lañcaṃ gahetvā sāmike parājentā ekadā aññataraṃ rājavallabhaṃ parājesuṃ. So rañño bhattahārakehi saddhiṃ pavisitvā sabbaṃ ārocesi. Rājā dutiyadivase sayaṃ vinicchayaṭṭhānaṃ agamāsi. Tato mahājanakāyā "amaccā sāmike assāmike karontī"ti mahāsaddaṃ Karontā mahāyuddhaṃ viya akaṃsu. Atha rājā vinicchayaṭṭhānā vuṭṭhāya pāsādaṃ abhiruhitvā samāpattiṃ appetuṃ nisinno tena saddena vikkhittattā na sakkoti appetuṃ. So "kiṃ me rajjena, samaṇadhammo varo"ti rajjasukhaṃ pahāya puna samāpattiṃ nibbattetvā pubbe vuttanayeneva vipassitvā paccekasambodhiṃ sacchākāsi. Kammaṭṭhānañca pucchito imaṃ gāthaṃ abhāsi:-

"mitte suhajje anukampamāno

hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๔๗๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ขัคควิสาณสูตร”