Tattha nipakanti pakatinipuṇaṃ paṇḍitaṃ kasiṇaparikammādikusalaṃ. Sādhuvihārinti appanāvihārena vā upacārena vā samannāgataṃ. Dhīranti dhitisampannaṃ. Tattha nipakaṭṭhena dhitisampadā vuttā. Idha pana dhitisampannamevāti attho. Dhiti nāma asithilaparalakkamatā, "kāmaṃ taco ca nahārū cā"ti evaṃ pavattavīriyassetaṃ adhivacanaṃ. Apica dhikatapāpotipi dhīro. Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāyāti yathā paṭirājā "vijitaṃ raṭṭhaṃ anatthāvahan"ti ñatvā rajjaṃ pahāya eko carati, evaṃ bālasahāyaṃ pahāya eko care. Atha vā rājāva raṭṭhanti yathā sutasomo rājā vijitaṃ raṭṭhaṃ pahāya eko cari, yathā ca mahājanako, evaṃ eko careti ayampi tassattho. Sesaṃ vuttānusārena sakkā jānitunti na vitthāritaṃ.

Sahāyagāthāvaṇṇanā samattā.

[47] Addhā pasaṃsāmāti imissā gāthāya yāva ākāsatale paññattāsane paccekabuddhānaṃ nisajjā, tāva cātuddisagāthāya uppattisadisā eva uppatti. Ayaṃ pana viseso:- yathā so rājā rattiyā tikkhattuṃ ubbijji, na tathā ayaṃ, nevassa yañño paccupaṭṭhito ahosi. So ākāsatale paññattesu āsanesu paccekabuddhe nisīdāpetvā "ke tumhe"ti pucchi. Mayaṃ mahārāja anavajjabhojino nāmāti. Bhante "anavajjabhojino"ti imassa ko atthoti. Sundaraṃ vā asundaraṃ vā laddhā nibbikārā bhuñjāma mahārājāti. Taṃ sutvā rañño etadahosi "yannāhaṃ ime upaparikkheyyaṃ edisā vā no vā"ti. Taṃdivasaṃ kaṇājakena bilaṅgadutiyena parivisi, paccekabuddhā amataṃ bhuñjantā viya nibbikārā bhuñjiṃsu. Rājā "honti ime ekadivasaṃ paṭiññātattā nibbikārā, sve jānissāmī"ti svātanāyapi nimantesi, tato dutiyadivasepi tathevākāsi. Tepi tatheva paribhuñjiṃsu. Atha rājā "idāni sundaraṃ datvā vīmaṃsissāmī"ti punapi nimantetvā dve divase mahāsakkāraṃ katvā paṇītena ativicitrena khādanīyena bhojanīyena parivisi,

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๕๐๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ขัคควิสาณสูตร”