[48] Disvā suvaṇṇassāti kā uppatti? aññataro bārāṇasirājā Gimhasamaye divāseyyaṃ upagato, santike cassa vaṇṇadāsī gosītacandanaṃ piṃsati.

Rājā taṃ disvā "evameva gaṇavāse saṅghaṭṭanā, ekavāse asaṅghaṭṭanā"ti punappunaṃ taṃ dāsiṃ olokayamāno cintesi, tena ca samayena sabbālaṅkāravibhūsitā devī taṃ vījayantī ṭhitā hoti, sā "vaṇṇadāsiyā paṭibaddhacitto maññe rājā"ti cintetvā taṃ dāsiṃ uṭṭhāpetvā sayameva piṃsitumāraddhā. Tassā ubhosu bāhāsu aneke suvaṇṇavalayā, te saṅghaṭṭantā mahāsaddaṃ janayiṃsu. Rājā suṭṭhutaraṃ nibbinno dakkhiṇena passena nipannoyeva vipassanaṃ ārabhitvā paccekabodhiṃ sacchākāsi. Taṃ anuttarena sukhena sukhitaṃ nipannaṃ candanahatthā devī upasaṅkamitvā "ālimpāmi mahārājā"ti āha. Rājā "apehi mā ālimpāhī"ti āha. Sā "kissa mahārājā"ti āha. So "nāhaṃ rājā"ti. Evametesaṃ taṃ kathāsallāpaṃ sutvā amaccā upasaṅkamiṃsu, tehipi mahārājavādena ālapito "nāhaṃ bhaṇe rājā"ti āha. Sesaṃ paṭhamagāthāya vuttasadisameva.

Ayaṃ pana gāthāvaṇṇanā:-

1- "disvā suvaṇṇassa pabhassarāni