@3 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati Nikkhantā bhūtā nāma. Saṃsedajā opapātikā ca paṭhamacittakkhaṇe sambhavesī nāma. Dutiyacittakkhaṇato pabhuti bhūtā nāma. Yena vā iriyāpathena jāyanti, yāva tato aññaṃ na pāpuṇanti, tāva sambhavesī nāma. Tato paraṃ bhūtāti.

[148] Evaṃ bhagavā "sukhino vā"tiādīhi aḍḍhaḍheyyagāthāhi nānappakārato tesaṃ bhikkhūnaṃ hitasukhāgamanapatthanāvasena sattesu mettābhāvanaṃ dassetvā idāni ahitadukkhānāgamanapatthanāvasenapi taṃ dassento āha "na paro paraṃ nikubbethā"ti esa porāṇapāṭho, idāni "paraṃ hī"tipi paṭhanti. Ayaṃ na sundaro.

Tattha paroti parajano. Paranti parajanaṃ. Na nikubbethāti na vambheyya. Nātimaññethāti na atikkamitvā maññeyya. Katthacīti katthaci okāse, gāme vā khette vā ñātimajjhe vā puttamajjhe vātiādīsu. Nanti etaṃ. Kañcīti yaṃ kañci khattiyaṃ vā brāhmaṇaṃ vā gahaṭṭhaṃ vā pabbajitaṃ vā sugataṃ vā duggataṃ vātiādi. Byārosanā paṭighasaññāti kāyavacīvikārehi byārosanāya ca, manovikārena paṭighasaññāya ca. "byārosanāya paṭighasaññāyā"ti hi vattabbe "byārosanā paṭighasaññā"ti vuccati yathā "sammadaññāya vimuttā"ti vattabbe "sammadaññā vimuttā"ti, yathā ca "anupubbasikkhāya anupubbakiriyāya anupubbapaṭipādāyā"ti vattabbe "anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā aññārādhanā"ti. Nāññamaññassa dukkhamiccheyyāti aññamaññassa dukkhaṃ na iccheyya. Kiṃ vuttaṃ hoti? na kevalaṃ "sukhino vā khemino