Evamādi sabbaṃ niddese vuttanayena gahetabbaṃ. Lābhādayo ca tassa mahāaṭṭhakathāyaṃ vitthāritanayena gahetabbā. "pucchā eva vā ayaṃ, so te satthā sabbabhūtesu tādī, no"ti. Imasmimpi vikappe sabbabhūtesu samacittatāya tādī amhākaṃ satthāti attho. Ayaṃ hi bhagavā sukhūpasaṃhārakāmatāya dukkhāpanayanakāmatāya ca sabbasattesu samacitto, yādiso attani, tādiso paresu. Yādiso mātari mahāmāyāya, tādiso ciñcamāṇavikāya. Yādiso pitari suddhodane, tādiso suppabuddhe.

Sadevake lokepi tādī. Tasmā sammadevāha sātāgiro "sabbabhūtesu tādino"ti.

Atho iṭṭhe aniṭṭhe cāti ettha pana evaṃ attho daṭṭhabbo:- yaṃ kiñci iṭṭhaṃ vā aniṭṭhaṃ vā ārammaṇaṃ, sabbappakārehi tattha ye rāgadosavasena saṅkappā uppajjeyyuṃ, tyāssa anuttarena maggena rāgādīnaṃ pahīnattā vasīkatā, na kadāci tesaṃ vase vattati. So hi bhagavā anāvilasaṅkappo suvimuttacitto suvimuttapaññoti. Ettha ca supaṇihitamanatāya ayonisomanasikārābhāvo vutto. Sabbabhūtaiṭṭhāniṭṭhesu tādī so yattha bhaveyya, taṃ sattasaṅkhārabhedato duvidhamārammaṇaṃ vuttaṃ. Saṅkappavasībhāvena tasmiṃ ārammaṇe tassa manasikārassābhāvato kilesappahānaṃ vuttaṃ. Supaṇihitamanatāya ca manosamācārasuddhi, sabbabhūtesu tāditāya ca kāyasamācārasuddhi, saṅkappavasībhāvena vitakkamūlakattā vācāya ca vacīsamācārasuddhi. Tathā supaṇihitamanatāya ca lobhādisabbadosābhāvo, sabbabhūtesu tāditāya mettādiguṇasambhavo, saṅkappavasībhāvena paṭikūle appaṭikūlasaññitādibhedā ariyiddhi, tāya cassa sabbaññubhāvo vutto hotīti veditabbo.

[156] Evaṃ hemavato pubbe manodvāravaseneva tādibhāvaṃ pucchitvā tañca paṭijānantaṃ vīmaṃsitvā daḷhīkammatthaṃ idāni dvārattayavasenāpi pubbe vā saṅkhepena kāyavacīmanodvārasuddhiṃ pucchitvā tañca paṭijānantaṃ vīmaṃsitvā daḷhīkammatthameva vitthārenāpi pucchanto āha "kacci adinnan"ti. Tattha gāthābandhasukhatthāya paṭhamaṃ adinnādānaviratiṃ pucchi. Ārā pamādamhāti pañcasu kāmaguṇesu cittavossaggato dūrībhāvena abrahmacariyaviratiṃ pucchati. "ārā pamadamhā"tipi vā paṭhanti, ārā mātugāmāti vuttaṃ hoti. Jhānaṃ na riñcatīti