[158] Evaṃ kāyadvāre suddhiṃ sutvā idāni vacīdvāre suddhiṃ pucchanto āha "kacci musā na bhaṇatī"ti. Ettha khīṇātīti khīṇo, vihiṃsati bādhatīti attho. Vācāya patho byapatho, khīṇo byapatho assāti khīṇabyapatho. Taṃ nakārena paṭisedhetvā pucchati "na khīṇabyapatho"ti, na pharusavācoti vuttaṃ hoti. "nākhīṇabyapatho"tipi pāṭho, nākhīṇavacanoti attho. Pharusavacanaṃ hi paresaṃ hadayesu akhīyamānaṃ tiṭṭhati, tādivacano kacci na soti vuttaṃ hoti. Vibhūtīti vināso, vibhūtiṃ kāsati karoti vāti vibhūtikaṃ, vibhūtikameva vebhūtikaṃ, vebhūtiyantipi vuccati, pesuññassetaṃ adhivacanaṃ. Tañhi sattānaṃ aññamaññato bhedena vināsaṃ karoti. Sesaṃ uttānatthameva.

[159] Atha sātāgiro yasmā bhagavā na kevalaṃ etarahi, atītepi addhāne dīgharattaṃ musāvādādīhi paṭivirato, tassāyeva ca viratiyā ānubhāvena taṃ taṃ mahāpurisalakkhaṇaṃ paṭilabhati, sadevako cassa loko "musāvādā paṭivirato samaṇo

@4 Sī.,Ma. kāyati karoti cāti 5 cha.Ma. tassā tassāyeva Gotamo"ti vaṇṇaṃ bhāsati, tasmā vissaṭṭhāya vācāya sīhanādaṃ nadanto āha "musā ca so na bhaṇatī"ti. Tattha musāti vinidhāya diṭṭhādīnaṃ paravisaṃvādanavacanaṃ, taṃ so na bhaṇati. Dutiyapāde pana paṭhamatthavasena na khīṇabyapathoti, dutiyatthavasena nākhīṇabyapathoti pāṭho. Catutthapāde mantāti paññā vuccati. Bhagavā yasmā tāya mantāya paricchinditvā atthameva bhāsati atthato anapetavacanaṃ, na samphaṃ. Aññāṇapurekkhārañhi niratthakaṃ vacanaṃ buddhānaṃ natthi, tasmā āha "mantā atthaṃ so bhāsatī"ti. Sesamettha pākaṭameva.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๗๒๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. เหมวตสูตร”